Premium

Tata Steel niet eens met opzet RIVM-onderzoek naar gezondheidsschade in Wijk aan Zee

Tata Steel niet eens met opzet RIVM-onderzoek naar gezondheidsschade in Wijk aan Zee
Het RIVM onderzoekt de Tata-emissies in de omgeving.
© foto facebook/RIVM
IJmuiden

Staalfabrikant Tata Steel is het niet eens met de opzet van een groot gezondheidsonderzoek dat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gaat houden in Wijk aan Zee en andere woonwijken rondom de fabriek. Het RIVM wijst vrijwel alle kritiek af.

Het gezondheidsonderzoek wordt in opdracht van de provincie Noord-Holland verricht. De provincie komt hiermee tegemoet aan een breed levende wens bij inwoners van Wijk aan Zee, Beverwijk en IJmuiden.

Zij maken zich grote zorgen over hun gezondheid nadat het RIVM eerder sporen van zware metalen vond in neerslag van de zogenaamde ’grafietregens’. Dat is neerslag in de vorm van zwarte, glinsterende korrels, afkomstig uit de slakputten op het terrein van Tata Steel.

Het RIVM adviseerde inwoners van Wijk aan Zee vorig jaar om buiten spelende kinderen hun handen goed te laten wassen, omdat inname van de zware metalen bevattende neerslag mogelijk negatieve gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van jonge kinderen.

Grafiet

Tata Steel en slakverwerker Harsco hebben al veel maatregelen genomen tegen de verspreiding van grafiet en meent dat RIVM het in zijn onderzoek niet langer mag hebben over grafietregens. In een memo aan het RIVM over de opzet van het gezondheidsonderzoek schrijft de staalfabrikant: ’In het document wordt de term ’grafietregens’ gebruikt. Deze term geeft de werkelijkheid niet goed weer en willen wij graag vervangen hebben door ’stofemissie’.’

Hierop erkent het RIVM dat stofemissie de lading beter dekt, maar omdat in de volksmond nu eenmaal steeds over grafietregens wordt gesproken, wordt die term aangehouden.

Voorts stelt Tata het RIVM voor om op veel meer plekken te gaan meten dan de dertig plekken nabij de hoogovens die het RIVM op het oog heeft. Er moeten ook plekken verder weg van het fabrieksterrein worden onderzocht. Dit vindt het RIVM een goed idee.

Tata vindt ook dat het RIVM rekening moet houden met andere mogelijke bronnen van stofneerslag, zoals scheepvaart, luchtvaart en wegverkeer. En de staalfabrikant is tegen het nemen van stofmonsters in huizen.

„Wij zijn hier geen voorstander van”, motiveert Tata Steel. „In huis zijn veel bronnen van stof aanwezig zoals huisdieren, en vinden veel activiteiten plaats die het binnenmilieu beïnvloeden zoals koken en roken.” Het RIVM antwoordt dat hier al rekening mee wordt gehouden.

’Niet zinvol’

Tata meldt het ’niet zinvol’ te vinden als het RIVM gaat meten na meldingen van incidenten door bewoners. Het RIVM merkt hierover op: „De vragen en zorgen van de bewoners vormen het uitgangspunt van het onderzoeksvoorstel.” En houdt onverkort vast aan de gekozen onderzoeksopzet.

„Tata Steel wil graag geïnformeerd worden over de definitieve meetopzet”, is een andere wens, en: „Tata ontvangt tevens graag contramonsters van de depositiemonsters die door RIVM genomen worden. Tata analyseert deze monsters in het eigen laboratorium. De resultaten kunnen aanvullend zijn op de resultaten van het RIVM.”

Dit wordt onverkort afgewezen door het rijksinstituut. „Het RIVM geeft geen contramonsters aan Tata Steel.” En vooraf informeren over de meetopzet vinden de onderzoekers ook onwenselijk.

Ongezonde dagen

Tata heeft ook opmerkingen over de volgorde van de onderzoeken die het RIVM wil uitvoeren, en vindt dat er geen onderzoek hoeft plaats te vinden naar ’ongezonde dagen’ zoals omwonenden die ervaren. Dit vindt Tata een ’subjectief begrip’. Het rijksinstituut wijst ook deze kritiek af: „Het RIVM vindt het van groot belang deze ervaringen serieus te nemen. Door verschillende metingen te combineren gaan we deze ervaren waarde objectiveren.”

Acute gezondheidsklachten vindt Tata ook niet geschikt om te onderzoeken. „Niet zinvol”, schrijft het bedrijf hierover. RIVM antwoordt dat er ook bij dit onderdeel van het gezondheidsonderzoek gebruik wordt gemaakt van ’robuuste onderzoeksopzetten’.

Dorpsraad Wijk aan Zee: Niet netjes

Dorpsraad Wijk aan Zee vindt de bemoeienis van Tata Steel met het RIVM-gezondheidsonderzoek ’niet netjes’.

,,Over de onderzoeksmethode mogen ze best vragen stellen, en dat ging Tata ook doen, kondigden ze al aan. Anders krijg je maar discussie achteraf, vinden ze. Tot daar verbaasde het ons niks. Maar er staan in de memo van Tata aan het RIVM wat zinnetjes waar ik moeite mee heb. Zij proberen het RIVM te sturen in wat ’zinvol’ is of niet om te onderzoeken. Dat is echt enorme onzin en het is niet netjes”, stelt Linda Valent, lid van de gezondheidswerkgroep van Dorpsraad Wijk aan Zee.

Zo heeft ze met ergernis in de memo van Tata Steel gelezen dat het bedrijf tegen een onderzoek is van emissies na incidenten. Dat zouden onbetrouwbare pieken zijn. Valent: ,,Die pieken zijn heel belangrijk. Die willen we juist weten. Die incidenten gebeuren zo regulier, dagelijks of wekelijks, dat ze van belang zijn. Gelukkig antwoordt het RIVM dat ze het onderzoek van de incidenten wel van belang vinden.”

Ze noemt het voorbeeld van een incident bij Kooksfabriek 2, waar vorig jaar zeven minuten lang enorme gele gaswolken ontsnapten door een kapotte klep. Een piek van zeven minuten die iemand die in die wolk zou lopen, wellicht zeer ongezond had kunnen maken. Destijds waren er overigens geen persoonlijke ongelukken. Maar het had gekund.

,,Ik snap wel dat Tata dit probeert”, gaat Valent verder. ,,Het goede van de zaak is dat het RIVM heel netjes alle kritiek van Tata Steel duidelijk pareert. En het RIVM stelt in een brief ook duidelijk dat er geen consensus hoeft te zijn over de methode die bij het onderzoek wordt gebruikt.”

,,Het is wel goed dat dit soort memo’s van Tata en het antwoord van RIVM allemaal openbaar zijn”, meent Valent. ,,Zo kan iedereen dit zien.”

Meer nieuws uit Regio

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.