Premium

Bioloog Auke-Florian Hiemstra vindt wel 50 plastic rietjes in één meerkoetnest

1/2
Leiden

Het eerste dat een mensenbaby ziet als hij wordt geboren, is zijn moeder. De kans is echter groot dat een net uit het ei gekropen meerkoet als eerste een wikkel van een Snickers, een zonnebril of een knalroze rietje ziet. „Dat is toch een beetje gek”, zegt Auke-Florian Hiemstra.

Binnenkort studeert Hiemstra af als bioloog. Voor zijn afstudeerscriptie doet hij onderzoek naar de nesten van meerkoeten. Uit de Leidse grachten haalde hij afgelopen najaar tientallen verlaten nesten, waarvan hij er twaalf stuk voor stuk uit elkaar heeft gehaald op zoek naar plastic. Nou ja, op zoek hoefde hij niet te gaan. De meeste nesten zaten er vol mee. „Ik ben van alles tegengekomen. Boterhamzakjes, snoepwikkels, maar ook een potje superlijm, ruitenwissers en ductape. In één nest zaten wel 50 rietjes.’’

Nog niet zo lang geleden bestonden nesten uit niets meer dan takjes, bladeren en waterplanten. Maar hoe meer plastic er voor handen is, hoe meer ook deze producten gebruikt worden door de vogels. Hiemstra: „Er is nog maar weinig onderzoek gedaan naar het gebruik van niet-natuurlijke materialen voor nesten. Ik ben slechts enkele studies wereldwijd tegen gekomen.”

Noodoplossing

Het onderzoek voor zijn masterscriptie is vooral om te inventariseren wat meerkoeten zoal gebruiken voor hun nesten. Hiemstra zou na zijn afstuderen graag verder gaan met het onderwerp. „Er zijn zoveel vragen te bedenken. Is plastic een noodoplossing? Omdat er bijvoorbeeld in binnensteden niet voldoende natuurlijk materiaal beschikbaar is? Of heeft plastic de voorkeur en gaan vogels heel gericht op zoek naar dit materiaal?”

De nesten die Hiemstra (27) de afgelopen maanden heeft ontleed kwamen allemaal uit de Leidse grachten. Hij telde het aantal takjes en het aantal plastic ’bouwstenen’. De verhouding tussen natuurlijke materialen en plastics verschilde per vindlocatie. Sommige nesten bevatten honderden stukken plastic. „Het zou interessant zijn om uit te zoeken of de inhoud van een nest iets kan zeggen over de locatie. Een nest kan een bio-indicator zijn. Ik kreeg bijvoorbeeld een foto toegestuurd van een nest in het centrum van Amsterdam. Daar zat bijna alleen maar plastic in.”

Meerkoeten blijken behoorlijk vindingrijk te zijn bij het bouwen van hun nesten. Deels snapt Hiemstra die beesten ook wel. „Plastics bieden best wat voordelen. Plastic is een minder goede voedingsbodem voor parasieten bijvoorbeeld. En het houdt de warmte beter vast. Daarnaast is het heel sterk. Het is niet voor niets dat wij mensen het zoveel gebruiken.”

Verdrinking

Maar de bioloog ziet ook grote nadelen van al die plastic wikkels en rietjes die in de nesten zitten. Plastic laat geen water door, waardoor het nest kan vollopen met regen, met verdrinking tot gevolg. „Ook kunnen de kleintjes en hun ouders met hun pootjes verstrikt raken in lussen van plastic. Er zijn gevallen bekend van dode kuikens die op het nest vast zaten en niet meer weg kwamen.” Ook kent Hiemstra een studie naar ooievaarsnesten. Daar zaten postelastieken in. „De jongen aten die elastieken omdat ze dachten dat het wormen waren.”

Hiemstra vindt het aanpassingsvermogen van de meerkoeten, en waarschijnlijk ook andere vogels, interessant. „De meerkoet is heel adaptief en creatief. Het is knap dat zo’n beest zich aan zijn omgeving kan aanpassen. Plastic is blijkbaar zo normaal geworden in de natuur dat vogels ermee aan de haal gaan. Maar eigenlijk is het hartstikke triest. Vergelijk het met een babywiegje met honderden stukken plastic erin. Daar moet je toch niet aan denken?”

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.