Premium

Noodkreet Valkenburgse huisarts die zag hoe een demente man zijn vrouw in elkaar sloeg: ’Er is geen plek voor demente ouderen’

Noodkreet Valkenburgse huisarts die zag hoe een demente man zijn vrouw in elkaar sloeg: ’Er is geen plek voor demente ouderen’
Huisarts Janneke van Kruistum-Belo: ,,Er vallen doden omdat het zorgsysteem kraakt.’’
© Eigen foto
Leiden / regio

Met spoed naar een 80-jarige, zwaar dementerende, man die door zijn ziekte zojuist zijn hoogbejaarde echtgenote in elkaar had geslagen. ,,Vandaag tijdens mijn dienst was het weer raak’’, blaast de Valkenburgse huisarts Janneke van Kruistum-Belo die avond stoom af op LinkedIn. Een oplossing, een spoedbed in een verpleeghuis, was er zelfs na vijf uur bellen nog niet. Haar boodschap aan minister Hugo de Jonge en Bruno Bruins: neem je verantwoordelijkheid, ook al levert deze kwetsbare groep geen kiezers op.

Het is een schrijnend verhaal, maar voor huisartsen zo herkenbaar, blijkt uit reacties van collega’s. ,,Elke praktijk heeft er mee te maken’’, weet Van Kruistum die enkele dagen na het voorval een toelichting geeft.

Afgelopen zondag werd ze gebeld door de wijkverpleegkundige die op dat moment bij het echtpaar in huis was. ,,Zij had met gevaar voor eigen leven de eerste rust gebracht. Ik trof op bed een volledig ontredderde en zwaar toegetakelde vrouw aan. Haar echtgenoot in de woonkamer, agressief reagerend op elk woord dat gesproken werd.’’ De politie kwam ook. De man werd per ambulance naar de Psychiatrische Eerste Hulp van GGZ Rivierduinen in Leiden gebracht.

Het is een noodoplossing, want een acuut verwarde patiënt mag er maximaal zes uur verblijven. In die tussentijd moet er een oplossing voor hem zijn. In dit geval een crisisbed op een gesloten afdeling van een verpleeghuis dus.

Nergens plaats

Daar begon de volgende, vrijwel onneembare hindernis. ,,Vijf uur later en ruim drie uur aan telefoontjes en overleg: nergens plaats’’, vervolgt de huisarts. ,,Misschien de volgende keer dan maar toch voor de onethische en patiënt-onwaardige manier kiezen en hem voor 24 uur platspuiten?’’

Noodkreet Valkenburgse huisarts die zag hoe een demente man zijn vrouw in elkaar sloeg: ’Er is geen plek voor demente ouderen’
De demente man die zijn vrouw in elkaar sloeg (niet op de foto), werd naar de Psychiatrische Eerste Hulp in Leiden gebracht. Het is een oplossing voor maximaal zes uur.
© Archieffoto

Ze verzucht: ,,Hoe ver moet de zorg voor de meest kwetsbaren verder zakken voordat politiek en beleidsmakers van de mensonwaardigheid en urgentie doordrongen zijn en bereid zijn tot verdere actie?’’

Huisartsen krijgen sinds enkele jaren vaker met crisissituaties bij mensen thuis te maken. Het artsencomité Het Roer Moet Om, gesteund door 3814 huisartsen en 2024 andere werkers in de zorg, probeert hiervoor bij de landelijk bewindsvoerders aandacht te krijgen. Uit een onlangs gehouden peiling bleek dat huisartsen gemiddeld zes patiënten per week op hun spreekuur krijgen die ze niet kunnen doorverwijzen naar een passende instantie, zoals de GGZ, een verpleeghuis of thuiszorg.

De toenemende druk op huisartsen en thuiszorg is volgens Van Kruistum een gevolg van het sluiten van de zorgcentra, waardoor mensen langer thuis blijven. ,,Je hebt nu een hele groep die eigenlijk nog te goed is voor het verpleeghuis, maar te slecht om thuis te wonen. Zelfs als iemand een indicatie heeft voor het verpleeghuis, is er nog steeds een jaar wachttijd.’’ Deze groep wordt door de vergrijzing alleen maar groter.

Overleden

Ook Miranda van der Meer, verpleegkundig specialist bij Huisartsenpraktijk Alkemade in Roelofarendsveen, maakt regelmatig crisissituaties bij thuiswonende ouderen mee. ,,Vooral bij dementerenden. Ik ben soms twee uur aan het bellen en zoeken om iets geregeld te krijgen, terwijl ik ook nog spreekuur moet draaien. Pas kon iemand uit Roelofarendsveen naar een spoedplek in Den Haag. Ver weg van huis en familie. Zover kwam het niet, want ze overleed. Eigenlijk gelukkig maar.’’

Van der Meer en Van Kruistum weten dat de zorgkosten al hoog zijn en er een groot tekort is aan personeel, maar volgens hen kan er door het investeren in een betere organisatie veel geld worden bespaard. Tegelijk kan het werk aantrekkelijker worden. Van Kruistum: ,,Als ik kijk naar afgelopen zondag: meer dan tien hulpverleners zijn bezig met het zoeken van een oplossing voor het echtpaar. Met elkaar zijn we drie uur bezig met het plegen van telefoontjes. Zo zijn we vaak uren kwijt met pappen en nathouden en de-escaleren. De wijkverpleegkundige droeg de alarmpieper bij zich. Ze hoopte maar dat er niet elders in haar gebied ook een escalatie zou zijn. Wat ik er maar mee wil zeggen: het is één voor twaalf. Er vallen doden omdat het zorgsysteem kraakt.’’

250 kilometer

De telefoontjes van afgelopen zondag leidden tot een spoedbed, 250 kilometer verderop. Het was geen oplossing. ,,Meneer kon alleen met de ambulance worden vervoerd. Die rijdt niet even 500 kilometer heen en weer.’’ Van Kruistum droeg aan het eind van haar werkdag haar dienst over aan een collega van de Huisartsenpost. ,,Ik weet bijna zeker dat de dementerende man weer gewoon is teruggegaan naar huis met zware kalmeringspillen.’’

En zijn vrouw? ,,Ze zag bont en blauw en was verdrietig. Ondanks dat bleef ze voor hem zorgen, zette ze liefdevol een kopje koffie voor hem neer en wilde mee naar de Psychiatrische Eerste Hulp. Het is zijn ziekte, hij kan er ook niks aan doen, was haar houding. Het was ontroerend om dat te zien.’’

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.