Premium

Nieuwsgierigheid werd Heemsteedse verzetsstrijder Marinus Vaumont fataal

Nieuwsgierigheid werd Heemsteedse verzetsstrijder Marinus Vaumont fataal
De gedenkplaat voor verzetsstrijder Marinus Vaumont op een woning aan de Jacob van Campenstraat, hoek Havenstraat.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters
Heemstede

Elk jaar legt het Heemsteedse college van burgemeester en wethouders op de ochtend van 4 mei een krans bij de gedenkplaat voor verzetsstrijder Marinus Vaumont in de Jacob van Campenstraat, hoek Havenstraat. Wie was deze Heemstedenaar die op deze plek werd neergeschoten en - waarschijnlijk - ter plaatse overleed?

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

De Heemsteedse historicus en auteur Hans Krol deed met wijlen Marcel Bulte en Vic Klep vijf jaar onderzoek naar de gebeurtenissen in het dorp tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit resulteerde in 1995 in het boek ’Heemstede 1940-1945; een gemeente in bezettingstijd’.

Krol vertelt over 25 juli 1944, de dag waarop ’Heemstede zijn zwartsten dag uit heel den oorlog beleefde’, volgens de illegale krant Katinpers. Vaumont was weliswaar niet het eerste Heemsteedse oorlogsslachtoffer, maar wel de eerste die viel ’door Nederlandsche hand’.

,,Vijf studenten zitten in die periode ondergedoken bij de roeivereniging aan het Marisplein omdat ze waren opgeroepen voor de arbeidsdienst in Duitsland. Het vijftal wordt ontdekt en opgepakt. Omdat er geen plek is op het Haarlemse politiebureau, worden ze in Heemstede in de cel gezet om vanuit daar naar kamp Amersfoort te worden gebracht.’’

Heemstedenaar Marinus Vaumont (6 februari 1896) is vanaf het begin van de oorlog betrokken bij het verzet. Hij verzorgde ongeveer vijfhonderd zeemansvrouwen en hun kinderen, eerst onder de vlag van de Zeemanspot en later onder die van het Nationaal Steunfonds (NSF).

Nieuwsgierigheid werd Heemsteedse verzetsstrijder Marinus Vaumont fataal
Marius Vaumont.
© Archieffoto

Ook helpt hij joodse onderduikers met adressen, geld en bonkaarten. Dit doet hij eerst individueel en met eigen geld dat hij heeft verdiend als hotelbeheerder op Curaçao, waarvan hij in 1939 terugkeerde. In 1943 wordt Vaumont leider van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers in Heemstede. Een jaar later vormt hij een knokploeg.

Vaumont, die aan de Bachlaan woont, hoort over de studenten op het Heemsteedse politiebureau en besluit ze op 25 juli 1944 te bevrijden. Voor de overval worden drie mannen uit Haarlemmermeer ingeschakeld: Ben Lenderink (’Flip’), Johan van der Hulst (’Beer’) en Albert Hoekstra (’Dick’).

Vaumont (die de bijnamen ’Schotborg’ en ’Jan van Heemstede’ gebruikte) doet niet mee aan de overval. Hij is te bekend omdat hij bij de hulppolitie van de Luchtbeschermingsdienst heeft gezeten.

Krol: ,,Met getrokken pistolen gaan de drie overvallers het bureau binnen en houden de aanwezige wachtcommandant en agent onder schot. ’Smeer hem’, riepen ze naar de studenten, die er te voet vandoor gaan. De agenten zetten echter de achtervolging in en weten twee jongemannen te pakken te krijgen op de Mozartkade.’’

Vaumont is getuige van de overval op het bureau en de mislukte ontsnappingspoging.

Krol: ,,Een agent moet geweten hebben dat Vaumont bij het verzet zat en dat hij medeplichtig was aan de overval. De ene agent houdt de twee studenten onder schot, de andere richt zijn wapen op Vaumont. Onderweg terug naar het bureau probeert Vaumont, ter hoogte van de Jacob van Campenlaan, te vluchten en deelt een klap uit aan de agent. Die valt op de grond en verliest zijn wapen. Op het moment dat Vaumont wil wegrennen, krijgt de agent zijn wapen weer te pakken en schiet vijf keer.’’

Nieuwsgierigheid werd Heemsteedse verzetsstrijder Marinus Vaumont fataal
Grafsteen.
© Archieffoto

De kogels doorboren Vaumonts hart en longen, waardoor hij op straat in elkaar zakt. Volgens de officiële lezing wordt de Heemstedenaar naar het Diaconessenhuis in Haarlem gebracht waar hij later overlijdt, maar Krol vermoedt dat hij ter plaatse bezwijkt aan zijn verwondingen.

In zijn portefeuille wordt nadien een briefje gevonden: ’Waak in eenzaamheid over Uw gedachten, in huiselijke kring over Uw humeur, in gezelschap over Uw tong. Niet wat wij dragen maar hoe wij het dragen, maakt ons tot helden. Het leven is niet zo kort of er is altoos nog tijd anderen te helpen. Strijd is de voorwaarde voor overwinning’.

Op last van de Sicherheitspolizei wordt zijn lichaam in een verzegelde kist naar het crematorium Driehuis-Westerveld overgebracht en gecremeerd. De urn wordt in een algemene nis geplaatst.

Na de oorlog, op 13 december 1947, wordt de urn met zijn asresten bijgezet in grafvak 40 op de Eerebegraafplaats te Bloemendaal in Overveen, met die van zijn knokploeggenoten die ook waren gecremeerd. Twee jaar na Vaumonts dood werd op de plaats waar hij neergeschoten was een eenvoudige gedenksteen, gemaakt door Mari Andriessen, onthuld.

Nieuwsgierigheid werd Heemsteedse verzetsstrijder Marinus Vaumont fataal

Tegen de agenten werd na de oorlog vijf en drie jaar celstraf geëist, ze kregen uiteindelijk vijf en drie maanden cel. Zij hebben altijd volgehouden dat ze volgens de regels hebben gehandeld.

Hans Krol: ,,Als Marinus Vaumont op 25 juli 1944 thuis was gebleven in plaats van te gaan kijken bij de overval, was hij waarschijnlijk niet doodgeschoten. Zijn nieuwsgierigheid werd hem fataal.’’

Vaumont kreeg het Verzetsherdenkingskruis.

Meer nieuws uit Extra

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.