Premium

Kalasjnikovs lenen bij het mobilisatiecomplex Wassenaar

Kalasjnikovs lenen bij het mobilisatiecomplex Wassenaar
Zware betonnen palen in de berm, op de achtergrond een munitiemagazijn.
Wassenaar

Dertig jaar geleden, op 9 november 1989, viel de Berlijnse Muur, het symbolische einde van de Koude Oorlog. Het Leidsch Dagblad ging op zoek naar plekken uit de Koude Oorlog in de Leidse regio en de verhalen daarachter. Dit keer: Bas Kleijnen, die ruim een jaar na het drama in Srebrenica op een berg in Bosnië zat, bij een mortieropsporingsradar.

Bij het Nederlandse detachement waren ook militairen van de Koninklijke Marechaussee en dat leek hem wel wat. Nu is – ’laat het adjudant maar weg’ - Bas Kleijnen (45) beheerder van het MC - magazijnencomplex - Maaldrift bij Wassenaar.

Maaldrift is een van de vele mobilisatiecomplexen die in de jaren vijftig verspreid door Nederland werden aangelegd voor de opslag van munitie en legervoorraden. Een inventarisatie uit 2007 leverde er 89 op, maar stelt ook dat het er oorspronkelijk meer dan honderd kunnen zijn geweest. In Zuid-Holland waren er twee, waaronder Maaldrift. Dit complex is bijzonder, omdat de oudste magazijnen al in 1940 werden gebouwd door de bezetter.

Dat de MOB-complexen tijdens de Koude Oorlog een belangrijke rol speelden, blijkt uit het feit dat Maaldrift halverwege de jaren zestig van de kaart verdwijnt, net als het naastgelegen vliegveld Valkenburg. Het terrein krijgt op de topografische kaart een fantasieverkaveling met kleine huisjes, die in 1968 zelfs geheel verdwijnen. Medio jaren zeventig lag er in ieder geval munitie opgeslagen, zo blijkt uit krantenberichten. Pas in 1990 staan de magazijnen weer afgebeeld, als het vliegveld alweer vijf jaar op de kaart staat.

Kalasjnikovs terugbrengen

We zitten net in het kantoor van Kleijnen als de telefoon gaat. Er staat iemand voor de poort die kalasjnikovs komt terugbrengen. Die vuurwapens worden beheerd door 302 Matlogpel, het 302 Materieellogistiek Peloton, in opdracht van de Rekwisieten Commissie van de Landmacht. De wapens worden bijvoorbeeld uitgeleend als instructiemiddelen voor militairen die op uitzending gaan. Ook beheren de rekwisietenmannen een historisch voertuigenpark dat wordt ingezet bij evenementen als Prinsjesdag en Veteranendag. Het 302 Matlogpel heeft ongeveer de helft van het complex in gebruik, de KMar – Koninklijke Marechaussee – de andere helft.

De portiersloge achter de gesloten poort is tegenwoordig onbemand. Dat was anders toen een verslaggever van Leidsch Dagblad in 1997 een rondleiding kreeg van een trotse commandant. Ook die commandant is er niet meer, al wijzen de vele borden op het terrein nog steeds de weg naar zijn kantoor. Het vervangen van die wegwijzers bleek te duur. Luitenant Sterke was destijds, bijna tien jaar na de Val van de Muur, nog verantwoordelijk voor het materieel ’dat ons land ooit tijdens een noodsituatie op de been moet houden’, noteerde de verslaggever, zoals ’kleding, gereedschap en uitrusting voor reserve-eenheden.’ De Landmacht stootte het complex in 2012 af; sindsdien valt het onder de KMar.

Pionnetjes

We doen in de auto een rondje over het terrein; langs identieke, genummerde loodsen. Op een hoek vlakbij de oude hoofdingang ligt een betonnen bouwwerk. Een smeerbrug uit 1960, waar voertuigen voor onderhoud opgereden konden worden. Vaag is op de kopse kant nog de gewichtsaanduiding te lezen: maximaal 15.000 kilo. Kleine oranje pionnetjes moeten voorkomen dat iemand erop rijdt, al is dat al jaren niet meer gebeurd. Als het aan Kleijnen ligt, wordt het ding gesloopt: ’het is een onveilige situatie, weg ermee.’

Kalasjnikovs lenen bij het mobilisatiecomplex Wassenaar
De smeerbrug uit 1960 is al jaren niet meer in gebruik.
© Foto’s Ruurd Kok

Het complex staat op de lijst van waardevolle cultuurhistorische gebouwen en objecten in de gemeente Wassenaar. De cultuurhistorische waarde wordt als zeer hoog gezien. Het terrein kent een ’zeer hoge gaafheid vanwege de aanleg en de stedenbouwkundige structuur’ en een ’zeer hoge herkenbaarheid van de oorspronkelijke functie’. Verder spreekt de beschrijving van een ’gridvormige aanleg die zeldzaam is bij MOB-complexen.’

Naast de grote T-loods (voor onderhoud van tanks) liggen zeven betonnen munitiemagazijnen uit 1940. Hier bestaat de bestrating uit basaltklinkers en staan grote betonnen palen in de berm. Die blijken ook elders gestaan te hebben, maar Kleijnen heeft ze anderhalf jaar geleden laten verwijderen bij het asfalteren van de wegen: ’scheelt bij het grasmaaien, gaat zo stuk sneller’. De middelen zijn zeer beperkt en dus staat efficiëntie voorop bij beheer van het 21 hectare grote terrein. Kleijnen krijgt complimenten dat het er beter uitziet dan een paar jaar geleden: ’beter onderhouden, geen rotzooi op terrein’.

Dank

Met dank aan Bas Kleijnen (Koninklijke Marechaussee) en Mark Velišček (Werkorganisatie Duivenvoorde). De inventarisatie ’Militair Erfgoed, categoriaal onderzoek wederopbouw 1945-1965’ is in opdracht van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (tegenwoordig RCE) uitgevoerd door Michiel Kruidenier en verschenen in 2007; het verslag van de rondleiding stond op 30 augustus 1997 in het Leidsch Dagblad; enkele beschrijvingen zijn overgenomen uit de redengevende omschrijving van de gemeente Wassenaar.

Koude Oorlog

Dertig jaar geleden, op 9 november 1989, viel de Berlijnse Muur, het symbolische einde van de Koude Oorlog. Het Leidsch Dagblad ging op zoek naar plekken uit de Koude Oorlog in de Leidse regio en de verhalen daarachter. Volgende week is de laatste aflevering in deze serie.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.