Premium

Schatten van de Garenmarkt te zien in nieuwe garage

Schatten van de Garenmarkt te zien in nieuwe garage
Stadsarcheoloog Chrystel Brandenburgh kon maar moeilijk kiezen welk moois er woensdagavond allemaal in de vitrines moet liggen tijdens het open huis in de nieuwe parkeergarage Garenmarkt.
© Foto Taco van der Eb
Leiden

Stadsarcheoloog Chrystel Brandenburgh had het gevoel alsof het pakjesavond was, toen op 7 januari de kratten met vondsten van het bouwterrein aan de Garenmarkt bij Erfgoed Leiden werden binnengebracht. De oogst van zes weken graven in het Leidse verleden is ook indrukwekkend. Zo kwamen een bijna achthonderd jaar oude zilveren penning, middeleeuwse heiligenbeeldjes, olielampjes en broches met erotische afbeeldingen naar boven.

Een deel van de archeologische vondsten wordt woensdagavond tentoongesteld in de nieuwe parkeergarage Garenmarkt, in vier vitrines, als daar aan de vooravond van de ingebruikname open huis wordt gehouden. Brandenburgh en anderen van Erfgoed Leiden zijn er om het verhaal te vertellen van dat hoekje van Leiden, dat in 1386 binnen de stadsmuren kwam en waar in de vijftiende en zestiende eeuw 27 huizen werden gebouwd. De ’schatten’ die er werden opgegraven, komen vooral uit de beerputten van die huizen.

De stadsarcheoloog was opgetogen toen bekend werd dat er een parkeergarage zou komen onder de Garenmarkt. Niet vanwege die garage, maar omdat het maar zo zelden voorkomt dat in Leiden binnen de singels zo’n reusachtig gat wordt gemaakt. De archeologen en bouwhistorici van ADC ArcheoProjecten mochten er zes weken in graven, tot een diepte van zestien meter en gingen daarmee zo’n 1600 jaar terug in de tijd.

Limes

De hoop van Brandenburgh dat een stukje van de Limes zou worden gevonden, de noordelijke grensweg van het Romeinse rijk, werd niet bewaarheid. ,,Het had gekund’’, zegt ze. ,,We weten dat fort Matilo in het huidige Roomburg stond en dat er in de Romeinse tijd een nederzetting was op de plek waar nu de Koenesteeg ligt. Da’s erg dichtbij.’’ Maar uit de Romeinse tijd werd niet meer gevonden dan een paar houten palen en wat afvalkuilen. En toen de Romeinen waren vertrokken, was de plek van de huidige Garenmarkt heel lang agrarisch gebied.

Lees ook: Onder de Garenmarkt is een tweede technisch kunstwerk gecreëerd

Eind veertiende eeuw kwam de grond binnen de muren en in de vijftiende eeuw ontstond er een buurtje waar arm en rijk naast elkaar woonden, vertelt Brandenburgh. ,,De stad groeide toen organisch. Er woonden handwerklieden en bakkers, kruiers en vollers, maar ook notarissen, apothekers en lakenhandelaren. Aan de straat de Garenmarkt stonden dure huizen waar rijkere mensen woonden, in de straten rondom - het Levendaal en de Raamsteeg - stonden kleinere huizen met minder welgestelde bewoners.’’

Verpaupering

Een deel van het buurtje op wat toen nog de Oosterlingplaats heette, maakte halverwege de negentiende eeuw plaats voor de nieuwe textielfabriek van Le Poole. ,,Binnen de stad was toen veel leegstand en verpaupering, en daarmee ruimte om industrie te vestigen’’, vertelt Brandenburgh. Maar er bleef bewoning, aan straten als de Jonaspoort en Korte Raamsteeg. Het fabrieksgebouw werd in 1969 gesloopt, en toen kwam daar het plein dat nu de Garenmarkt heet.

De mensen van het voormalig stadsarchief hebben voor de kleine expositie in de parkeergarage de mooiste vondsten uitgezocht. Dat viel niet mee, want er is zo veel. Zo waren waterputten bij de huizen gemaakt van afgedankte dranktonnen, die getuige merktekens met de Leidse sleutels van stedelijk fabricaat waren. Die zijn te zien in de vitrines, net als het beeldje van de ’pestheilige’ Rochus, een naaldenkoker, een mand van gevlochten wilgentenen, Leids aardewerk met gele motieven uit de vijftiende eeuw en een gesp in de vorm van een spelbordje. Een spaarpot in de vorm van een vrouwenborst vindt Brandenburgh ook bijzonder. ,,De vrouwenborst is een tijdloos symbool van overvloed. Tegenwoordig kom je in bijvoorbeeld Griekenland nog steeds van dit soort spaarpotten tegen.’’

Er staat woensdagavond ook recenter serviesgoed in de vitrines. ,,En je zult zien dat de mensen daar op af komen’’, zegt de stadsarcheoloog. ,,Nieuwere dingen, die ze herkennen.’’

Tijdmachine

Het ’open huis’ in de parkeergarage duurt van 18.00 tot 21.00 uur. Brandenburgh ziet ernaar uit. ,,Deze vondsten moeten bekeken kunnen worden. En wij staan er om de verhalen erbij te vertellen.’’ Ze kan natuurlijk niet alle vragen beantwoorden. ,,Als we een tijdmachine hadden’’, mijmert ze, ,,dan konden we terug in de tijd om dingen te vragen.’’ Dat zou nog mooier zijn.

Lees ook: Onder de Garenmarkt is een tweede technisch kunstwerk gecreëerd

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.