Premium

Onzekerheid troef bij KLM door corona en politiek

Onzekerheid troef bij KLM door corona en politiek
Pieter Elbers (KLM), Ben Smith (CEO Air France-KLM) en Anne Rigail (Air France) tijdens de bekendmaking van de jaarcijfers.
© foto ANP/koen van weel

KLM gaat een onzeker jaar tegemoet. Het coronavirus heeft het vliegverkeer naar China platgelegd en voor hoe lang? Daarnaast ging het al niet zo best met de vrachtvluchten. En dan blijft de politiek maar dralen met een besluit over de opening van Lelystad voor vakantievluchten en extra vluchten op Schiphol.

Tevredenheid over het resultaat (853 miljoen), maar ook grote zorgen voor KLM-topman Pieter Elbers, zo geeft hij toe na de presentatie van de jaarcijfers in Parijs. Schiphol mag niet verder groeien en moet het liefst krimpen, eisen bewonersgroepen. „Ik heb begrip voor ieders standpunt, maar we moeten het samen zien te rooien. Dat lukte in 2008 met het Aldersakkoord. Dat leverde twaalf jaar een voorspelbare ontwikkeling van de luchtvaart op. Stabiliteit. Dat heb je juist nodig als bedrijf. Dan kan je investeren in nieuwe toestellen en het aannemen van nieuw personeel.”

Maar een akkoord bleef vorig jaar uit, waarmee een besluit over de groei van Schiphol en de opening van Lelystad op het bordje van Den Haag kwam te liggen. Luchtvaartminister Cora van Nieuwenhuizen wil die groei en openstelling wel, maar besluiten blijven uit. Stukken zijn nog steeds niet naar de Tweede Kamer gestuurd. Hoe langer het duurt, hoe meer de verkiezingen een rol gaan spelen en besluiten wellicht aan een nieuw kabinet worden overgelaten.

Speelbal

Elbers heeft het gevoel dat de luchtvaart een speelbal is geworden. „Ik maak me in toenemende mate bezorgd over het uitblijven van politieke besluiten.”

Maar hoe erg is het wanneer Schiphol niet verder zou groeien? Er is toch immers al een royaal netwerk van Europese en intercontinentale bestemmingen? „Maar wie bepaalt wat genoeg is? Hoeveel bestemmingen genoeg zijn. We hebben nu drie bestemmingen in India. Is dat genoeg? Het is een snel groeiende economie, met veel nieuwe passagiers. Moeten we dat land, dat ook voor het bedrijfsleven belangrijk is, dan maar links laten liggen? Vergeet niet dat onze thuisbasis Nederland is, maar ons werkterrein de hele wereld.”

Elbers voelt zich gesteund door rapporten die aantonen dat het verbindingennetwerk van groot belang is voor de Nederlandse economie. „Niet groeien op Schiphol en Lelystad ongebruikt laten, wordt een aderlating voor de luchtvaart en de economie. Met zoveel onzekerheid, zullen wij investeringen uitstellen. Voor het vestigingsklimaat in Nederland is het netwerk vanaf Schiphol belangrijk. Bedrijven kiezen om meerdere redenen voor Nederland, maar bereikbaarheid is wel cruciaal.”

Gehinderden

Is Schiphol vanwege de veiligheid, het luchtruim en de overlast niet gewoon vol? De luchthaven kan toch niet oneindig groeien? „Vol? Niet nu. Er komt wel eens een grens, maar over 15 of 20 jaar ziet markt er hopelijk anders uit. Wanneer er een pan-Europees netwerk van hogesnelheidslijnen is. Of dat realistisch is? Het zal moeilijk worden. Luchtvaart blijft daarom nodig. Daarbij moeten we de technologie niet onderschatten. Het geluid en de uitstoot worden steeds minder. Het aantal gehinderden is de afgelopen jaren al gedaald.”

Uitgaan van aantallen vliegbewegingen, is volgens Elbers een vreemd uitgangspunt. „Het is wel even anders of een oude 747 overkomt of een nieuwe 787. Dat is vijftig procent hinder geluid en 30 procent minder uitstoot.”

Van die nieuwe toestellen komen er nog vijf: drie Dreamliner (787) en twee 777’s. Toestellen voor de lange afstand, waar KLM premium economy gaat invoeren. Momenteel heeft KLM twee reisklassen: economy en business. De afgelopen jaren kwam daar de comfort class bij. Dat is gewoon economy, waarbij de passagier extra betaalt voor een stoel met extra beenruimte. Maar verder is het gewoon economy. KLM moet het eigen plan nog verder uitwerken, maar bij Air France levert die klasse niet alleen een bredere stoel op, maar ook meer service: meer bagage, eerder instappen en betere maaltijden. Het levert meer geld op, maar toestellen moeten ook weer worden aangepast.

Corona

Van een heel andere orde zijn de problemen rond het coronavirus. Dat gaat ook de luchtvaart veel geld kosten. KLM/Air France rekent nu al op 200 miljoen euro tot april. Of en hoeveel vliegtuigen vanaf april weer richting China pendelen is nog volstrekt onduidelijk.

De crisis kan wel eens veel langer gaan duren. Bij Sars duurde het een half jaar. Nu is de economische impact veel groter. KLM en Air France hebben inmiddels een groot netwerk opgebouwd in China, samen met Chinese airlines, en vervoeren niet alleen veel passagiers, maar ook vracht. KLM had wekelijks 25 vluchten.

KLM wilde in eerste instantie half maart enkele bestemmingen weer aanvliegen, maar wacht daar nu mee. „Wellicht kunnen we eind maart weer enkele lijnverbindingen herstellen. De verspreiding van het virus lijkt zich te stabiliseren. Maar het blijft afwachten”, geeft Elbers toe.

Dat betekent wel dat toestellen aan de grond staan en personeel is uit geroosterd. Maar arbeidstijdverkorting heeft KLM niet aangevraagd voor het eigen personeel. Piloten hoeven ook geen koffers te sjouwen zoals in het verleden is gebeurd. Personeel krijgt nu extra trainingen en verlof wordt afgebouwd. De overbodige toestellen krijgen extra onderhoud en werkzaamheden zoals het inbouwen van wifi kan nu mooi worden uitgevoerd.

Het coronavirus gaat dus een groot gat slaan in de begroting voor 2020, al is de sindsdien gedaalde kerosineprijs weer een meevaller. Maar toch, de resultaten over het afgelopen jaar waren ook al tegengevallen. Met name de vrachtsector doet het slecht. KLM had last van acties van vakbonden. Bij Air France bleef het aan het stakingsfront juist rustig, al vertaalde zich dat in geen enkele verbetering van resultaten.

KLM bleef de moneymaker: 853 miljoen euro tegen 280 miljoen euro winst bij Air France. Maar de Fransen zijn inmiddels druk bezig met bezuinigen en het moderniseren van hun vloot. De resultaten in het laatste kwartaal waren al beter.

Frans van den Berg

Meer nieuws uit Metropool

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.