Premium

’De perfecte zus’ is aanklacht tegen verborgen racisme

’De perfecte zus’ is aanklacht tegen verborgen racisme
Jean Kwok.
© Foto Hielco Kuipers
Voorschoten

In de Verenigde Staten zijn haar boeken populairder dan in Nederland. En dus pendelt schrijfster Jean Kwok heen en weer tussen Amerika en haar woonplaats Voorschoten. ,,Ik ben overal een buitenstaander, maar voor een schrijver is dat geen verkeerde positie.’’

Haar derde boek ’De perfecte zus’ ligt in de Nederlandse vertaling in de winkel. Vertaald, omdat Jean Kwok altijd in het Engels schrijft. Hoewel ze in Hong Kong geboren is, kan ze zich in de Engelse taal het beste uitdrukken. ,,Op jonge leeftijd ben ik met mijn familie naar Amerika geëmigreerd, omdat mijn ouders al bang waren voor de groeiende invloed van China. We weten inmiddels dat deze angst terecht is geweest.’’

Ze groeide op in New York. ,,De VS was beslist niet het beloofde land. We waren heel arm en woonden in een oud appartementencomplex zonder centrale verwarming. ’s Winters vroor het binnenshuis. Ik trok heel veel lagen kleren over elkaar aan en de oven zorgde voor extra warmte. Levensgevaarlijk, denk ik achteraf.’’

In de Chinese wijk van New York werkten alle gezinsleden in een kledingfabriek. ,,Ik ook, na schooltijd’’, zegt Jean. ,,Mijn loon: één cent per gemaakt kledingstuk. Ik had het geluk dat ik aardig kon leren. Daardoor kon ik me aan dit milieu ontworstelen. In de Chinese cultuur moet een vrouw goed zijn in koken, schoonmaken en luisteren. Ik ben slecht in alle drie; dus ik ben een slechte Chinese vrouw.’’

Leo Vroman

Jean Kwok ging naar de universiteit van Harvard om natuurkunde te studeren. ,,Als stagiaire heb ik Leo Vroman nog ontmoet. Hij was in Nederland vooral bekend als dichter, maar in Amerika een vermaard wetenschapper. Hij was een briljante geest, die mij wel geïnspireerd heeft.’’ Uiteindelijk koos ze voor het schrijverschap. Door haar relatie met een Nederlandse man was ze toen al in Voorschoten beland. Ze werkte als vertaler voor de Leidse universiteit, maar inmiddels is ze fulltime schrijfster.

Haar debuut verscheen tien jaar geleden. ,,Mijn eerste twee boeken gaan over mijn verleden in de VS. Mijn derde boek moest over Nederland gaan.’’ Het verhaal speelt zich inderdaad grotendeels in ons land af, maar onmiskenbaar zijn er ook overeenkomsten met Kwoks eigen leven.

Familiegeheimen

Hoofdpersoon Sylvie is een jonge vrouw van Chinese afkomst, die haar jeugd bij familie in Nederland doorbrengt en pas als tiener wordt herenigd met haar ouders en jongere zusje in New York. Als Sylvie naar Nederland teruggaat om tijd door te brengen met haar grootmoeder die op sterven ligt, verdwijnt ze plotsklaps van de radar. Amy, het jongere zusje dat altijd heeft opgekeken tegen Sylvie, wil niet lijdzaam afwachten. Ze overwint al haar angsten en stapt op het vliegtuig naar Schiphol. In het haar onbekende land probeert ze het raadsel van de mysterieuze verdwijning te ontrafelen. Daarbij komen allerlei familiegeheimen naar boven.

Ook een oudere broer van de schrijfster, Kwan Kwok, verdween in 2009 plotsklaps. ,,Hij was mijn lievelingsbroer. Van hem kreeg ik op jonge leeftijd een dagboek. ’Alles wat je hierin schrijft, is van jou’, zei hij. Daarmee stond hij aan de wieg van mijn schrijverschap.’’

Neergestort

De broer bleek uiteindelijk neergestort te zijn met een privévliegtuigje. ,,Een tragisch ongeval. Waar ik het zwarte schaap van de familie ben, was hij het gouden kind. Maar hoe goed kennen we elkaar nu echt? Zeker in immigrantenfamilies spelen soms taal- en cultuurverschillen op. De oudere generatie spreekt vaak nog de taal van het moederland, terwijl de jonge generatie zich aanpast en dus Engels of Nederlands spreekt.’’

Naast een spannend boek is ’De perfecte zus’ ook een aanklacht tegen het verborgen racisme in de westerse wereld. ,,Als gekleurde beleef je de wereld echt anders dan als wit persoon. Als ik met mijn Nederlandse man op pad ben, word ik anders benaderd dan wanneer ik alleen ben. Dan wordt er bijvoorbeeld ’Ni hao’ naar mij geschreeuwd.’’

Na de uitbraak van het coronavirus ziet ze het alleen maar toenemen. ,,Er zijn te weinig Chinese stemmen op radio en televisie en daardoor blijft men in stereotypen hangen. Er wordt in de klas nog steeds ’Hanky Panky Shanghai’ gezongen. Als Ushi mocht Wendy van Dijk een domme en onnozele Aziatische journaliste spelen. Er kwam geen enkele kritiek op. Het is misschien niet racistisch bedoeld, maar het is het wel.’’

Jean Kwok: ’De perfecte zus’, uitgeverij De Boekerij, 19,99 euro.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.