Universitair talenonderwijs in crisis: nog maar één hoogleraar Franse Letterkunde in Nederland

Universitair talenonderwijs in crisis: nog maar één hoogleraar Franse Letterkunde in Nederland
Na het vertrek van Paul Smith is er nog maar één hoogleraar Franse Taal en Cultuur in Nederland.
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

Nederland heeft op dit moment één hoogleraar Franse Letterkunde. Na het emeritaat van Paul J. Smith aan de Universiteit Leiden houdt alleen Alicia Montoya aan de Radboud Universiteit Nijmegen de tricolore nog hoog. Het Frans deelt in de algemene malaise die het taalonderwijs in Nederland treft. Steeds minder eerstejaars studenten kiezen een ’schooltaal’ - het Nationaal Platform voor de Talen noemt de belangstelling voor Frans, Duits, Nederlands en zelfs Engels ’zorgwekkend laag’.

De Onderwijsinspectie schreef het vorig jaar al eens op in het rapport ’De staat van het onderwijs 2019’: middelbare scholieren vinden het Nederlandse voortgezet onderwijs saai. Bijna niets vinden ze saaier dan het taalonderwijs, dat in zijn huidige opzet vooral draait om taalbeheersing. Grammatica, woordenschat en zinsontleden zijn de hoofdmoot van de lessen. De ruimte in het curriculum voor alles wat taal leuk maakt, zoals literatuur, poëzie, muziek, debat en theater, is de afgelopen jaren steeds verder ingekrompen.

Volgens onderzoeker Maaike Koffeman van het Nationaal Platform voor de Talen hebben havo- en vwo-leerlingen ’een beperkte kijk’ op het vervolgonderwijs aan hbo en universiteit en op de ’toch talrijke carrièremogelijkheden die talenstudies bieden’. Veel leerlingen denken dat als ze een universitaire studie of een lerarenopleiding in een schooltaal gaan doen, zij nog eens drie of vier jaar moeten zinsontleden en woordjes leren.

Toch is het niet alleen kommer en kwel. Studenten kiezen wél massaal voor bredere opleidingen zoals Europese Studies en International Studies. Hier wordt hun behoefte aan kennis van de cultuur, de geschiedenis en de politiek van een land of cultuurgebied wel vervuld. In deze opleidingen krijgen de studenten ook taalonderwijs, maar, zegt het Platform, op een ’basaal niveau’, ’dat niet altijd voldoende is om een taal op hoog niveau te spreken en de cultuur uitgebreid te begrijpen’.

Aan de vier universiteiten waar Franse taal en cultuur wordt gedoceerd, lag de instroom afgelopen jaar op een dieptepunt. Leiden telde 25 eerstejaars, Utrecht 22, Nijmegen 26 en de UvA slechts 15. Dat betekent dat de opleidingen ook weinig geld krijgen om hun opleidingen in stand te houden, want ze worden per student betaald. Daardoor kost het de universiteiten veel moeite om dit taal- en cultuuronderwijs en de wetenschappelijke expertise in stand te houden. De Universiteit Leiden zegt desgevraagd dat het nog niet bekend is of Smith een opvolger krijgt.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.