Premium

LUMC krijgt toestemming voor onderzoek naar virus: op jacht naar de achilleshiel van SARS-CoV-2

LUMC krijgt toestemming voor onderzoek naar virus: op jacht naar de achilleshiel van SARS-CoV-2
Het onderzoekslab van Imperial College School of Medicine in Londen werkt ook aan een vaccin tegen het nieuwe coronavirus.
© AFP
Leiden

Het LUMC gaat mee speuren naar middelen om SARS-CoV-2 - de officiële naam voor het nieuwe coronavirus - te bedwingen en heeft het onderzoek naar het nieuwe virus opgestart. De vergunningen daarvoor zijn deze week afgegeven.

Bij de afdeling Medische Microbiologie van het Leidse universiteitsziekenhuis houdt de onderzoeksgroep van hoogleraar moleculaire virologie Eric Snijder zich al zeventien jaar bezig met twee coronavirussen, die eerder net als SARS-CoV-2 de sprong maakten van dier naar mens.

Eerst was er het SARS-virus (Severe Acute Respiratory Syndrome, een epidemie die in 2002 in de Chinese provincie Guangdong ontstond). En in 2012 kwam daar het MERS-virus bij (Middle East Respiratory Syndrome, dat anders dan SARS anno 2020 nog steeds rondwaart).

,,Met deze twee virussen werken wij dus al in ons strikt beveiligde laboratorium. We hebben nu ook toestemming gekregen om onderzoek te doen aan het nieuwe coronavirus’’, zegt Snijder.

De onderzoekers werken op het LUMC onder andere met recombinant-DNA technologie, waarbij in het laboratorium bijvoorbeeld individuele functies van het virus kunnen worden nagebootst in biochemische reacties. Op die manier kunnen virale functies apart worden bestudeerd, en kan er worden gezocht naar remmers. Die moeten ervoor zorgen dat het virus zich niet meer kan vermenigvuldigen.

Geen sprint

Wereldwijd maken onderzoekers overuren op jacht naar een vaccin (om de ziekte te voorkomen) en naar virusremmers (die het infectieproces blokkeren als mensen al ziek zijn). Die race begon op 10 januari toen Chinese wetenschappers de genetische code van het nieuwe coronavirus online zetten. De ontwikkeling van het vaccin is geen sprint maar een duurloop.

Het zal minstens zes maanden maar waarschijnlijk langer gaan duren, zegt Snijder. En dat terwijl de zoektocht naar een vaccin nog nooit zo snel uit de startblokken kwam, als nu bij het nieuwe coronavirus. ,,Dat komt doordat de Chinezen zo snel hun informatie over het nieuwe virus deelden.’’

De vraag die het eerst zal moeten worden beantwoord is ’wat zijn de zwakke plekken van SARS-CoV-2’. ,,We moeten op zoek naar de achilleshiel van het virus. We moeten eerst precies weten hoe dat kleine bolletje in elkaar zit en zichzelf in de gastheercel kopieert. Het is heel belangrijk om te investeren in zulk onderzoek’’, aldus Snijder.

Hij hoopt dat het dit keer anders gaat dan met het wereldwijde onderzoek naar het SARS-virus. Dat virus verdween, de herinnering vervaagde - omdat nieuwe virussen zich aandienden zoals ebola, chikungunya en zika - en een SARS-vaccin werd niet doorontwikkeld. Virusremmers tegen SARS zijn er evenmin.

,,Ik heb daar wel een soort van spijt van. Zeventien jaar na SARS moeten we constateren dat we niet de kans hebben kunnen grijpen om een goede oplossing te ontwikkelen.’’

Het grote probleem is dat voor het op de markt krijgen van een vaccin een industriële partner nodig is. Het volledige proces - testen en productie - is zo kostbaar dat het voor wetenschappelijke laboratoria niet binnen bereik ligt.

,,We zijn in de regel bij de zoektocht naar middelen betrokken, maar het verder ontwikkelen is een duur en tijdrovend traject. Daar hebben we de farmaceutische bedrijven bij nodig. En je kunt wel stellen dat over het algemeen influenza (griep) een aantrekkelijker commercieel plaatje biedt dan een coronavirus.’’

Het is ’iedereens schuld en niemands schuld’ dat er geen vaccins en virusremmers voor coronavirussen zijn, vindt Snijder. ,,Na SARS werd gedacht dat het misschien maar eens in de zoveel duizend jaar voor zou komen dat een echt gevaarlijk coronavirus van dier op mens zou overgaan. Toen kregen we MERS. En nu dus SARS-CoV-2. Drie keer in nog geen twintig jaar tijd: dat is serieus.’’

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.