Premium

Hogeschool Leiden onderzoekt antroposofisch hooikoortsmedicijn

Hogeschool Leiden onderzoekt antroposofisch hooikoortsmedicijn
Erik Baars, lector Hogeschool Leiden.
© Foto Hielco Kuipers
Leiden

Lector antroposofische gezondheidszorg Erik Baars van de Hogeschool Leiden wil met onderzoek bewijzen dat een veelgebruikt ’natuurlijk’ geneesmiddel tegen hooikoorts echt werkt.

Veel hooikoortspatiënten die zich laten behandelen bij antroposofische artsen, lijken baat te hebben bij een extract van citroen en kweepeer. Goed gecontroleerd klinisch onderzoek naar de effectiviteit daarvan is tot nu toe niet gedaan.

Antroposofische artsen zijn er al heel lang van overtuigd dat een extract van citroen (Citrus limon) en kweepeer (Cydonia oblonga) bij in elk geval een deel van de patiënten een einde kan maken aan hooikoorts. Een injectie onder de huid werkt waarschijnlijk het best, maar er bestaat ook een neusspray. Het middel heeft geen bijwerkingen. Wel, zegt Baars, kan een injectie met een hoge concentratie ’soms wat pijnlijk’ zijn. ,,Citroen is natuurlijk zuur en kan daardoor lichte irritatie en roodheid geven op de plek waar het is geïnjecteerd.’’

De grondleggers van de antroposofische geneeskunde, Rudolf Steiner (1861-1925) en de Nederlandse arts Ita Wegman (1876-1943), hadden al vertrouwen in citroen- en kweepeerextracten. ,,Het is een klassieker’’, zegt Baars. ,,Iedere antroposofische arts kent het middel. Het wordt al bijna honderd jaar gebruikt en er is veel ervaring mee.’’

Hooikoorts is een overreactie van het afweersysteem op stuifmeelpollen in de lucht. De pollen veroorzaken jeuk in de ogen en kriebel in neus en keel, tranen en snot, vermoeidheid en slapeloosheid. Ongeveer tien procent van de Nederlanders heeft er in mindere of meerdere mate last van. Voor sommige patiënten blijft de overlast beperkt tot een paar maanden - berken bloeien in maart en april, grassen vooral in mei, juni en juli. Andere patiënten hebben bijna het hele jaar last. Nu de Amerikaanse exoot alsemambrosia in Nederland vaste voet aan de grond heeft gekregen, zijn ook oktober en november ’hooikoortsmaanden’ geworden. De afdeling longziekten van het LUMC houdt heel precies bij welke pollen er in de atmosfeer zijn en publiceert regelmatig hooikoortsverwachtingen.

Reguliere artsen behandelen hooikoorts met antihistaminica en corticosteroïden. Neussprays met antihistaminica zijn bij de drogist te koop; sprays met corticosteroïden alleen op recept. Ze verminderen de zwelling van de door irritatie opgezwollen slijmvliezen en ze werken ontstekingsremmend. De klachten verdwijnen er niet blijvend van, ze verminderen alleen de symptomen. ,,Patiënten moeten deze medicijnen levenslang gebruiken.’’

Het extract van citroen en kweepeer werkt anders. Het ’leert’ het afweersysteem dat het niet zo heftig op de pollen hoeft te reageren. Volgens de antroposofische theorie heeft het lichaam een zelfherstellend vermogen; het extract geeft het alleen een ’zetje’. ,,Het lichaam gaat anders functioneren’’, legt Baars uit. ,,We hebben de afgelopen jaren gedocumenteerde verhalen verzameld van patiënten die één of meer seizoenen zijn behandeld en die definitief van hun hooikoorts zijn afgekomen. Maar er zijn ook mensen bij wie het niet of minder werkt.’’

Baars wil nu met een klassiek dubbelblind wetenschappelijk onderzoek de werking van het citroen-kweepeerextract aantonen. Hij is hiervoor nog op zoek naar hooikoortspatiënten, die specifiek allergisch zijn voor graspollen. Zoals bij dit type onderzoek gebruikelijk is, weet niemand - zelfs de onderzoekers niet - wie het extract krijgt toegediend, en wie het placebo. Baars is op zoek naar twintig proefpersonen, die vanaf half mei (’als het gras begint te bloeien’) zes tot acht weken beschikbaar moeten zijn. Omdat de deelnemers twee keer per week naar de Hogeschool Leiden moeten komen voor een injectie met het extract, zoekt hij vooral naar mensen in de Leidse regio.

Is het niet opmerkelijk dat voor een middel dat al een eeuw met kennelijk succes wordt gebruikt, zulk onderzoek nooit eerder is gedaan? ,,De antroposofische gezondheidszorg in Nederland is klein’’, legt Baars uit. ,,Er is niet zoveel geld voor.’’ Wetenschappelijk onderzoek naar antroposofische gezondheidszorg is al helemaal klein: het lectoraat aan de Hogeschool Leiden is het enige in Nederland. ,,Dat maakt een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek moeilijk uitvoerbaar.’’ In Nederland is samenwerking met andere antroposofische gezondheidsonderzoekers moeilijk. Baars werkt onder meer samen met de afdeling Naturheilkunde van de Universitätsklinikum Freiburg.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.