Premium

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
Zicht op Zandvoort vanaf de juttersplek.
© Peter Schat
Zandvoort

Hemelsbreed ligt er ruim vijftien kilometer strand tussen het midden van Zandvoort en Noordwijk. Vorig jaar is drie kilometer daarvan, tussen de strandpalen 70 en 73, gemarkeerd met hoge houten palen met borden die verzoeken de natuur erachter rust te gunnen. Wie zijn strandwandeling voort wil zetten, krijgt een nauwelijks af te slaan aanbod aangereikt: die mag over de langs de gehele kust streng verboden zeereep verder struinen.

De strook heet Noordvoort en ligt deels in het Zuid-Hollandse Noordwijk en voor het andere deel in Noord-Hollands Zandvoort. Aan de opening gingen zeventien jaar beraadslagingen en gedurfde plannenmakerij vooraf.

Tot recent was het een onbekend natuurgebied maar sinds beide gemeenten besloten dat de raceteams van de Formule 1, als het niet anders kan, in mei vier dagen hier over het strand mogen pendelen, nemen steeds meer mensen de tongbrekende naam in de mond. Vooral actievoerders die tegen de races zijn.

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
De wethouders Sjaak van den Berg van Noordwijk en Ellen Verheij van Zandvoort bij de opening van Noordvoort vorig jaar mei.
© Omgevingsdienst Midden-Holland

Tijd om met eigen ogen te gaan zien, wat aan Noordvoort zo speciaal is. Gids is Ben Kruijsen, de ecoloog uit Santpoort-Noord die jarenlang het leven in de zeereep ter plekke bestudeerd heeft. Tegen de wind optornend op de fiets via het pad dat de zeereep van de Amsterdamse Waterleidingduinen scheidt, Noordvoort is nog amper in zicht, knijpt hij al plots in de remmen. ,,Stop, ik zie wat!’’

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
Zeewolfsmelk.
© Peter Schat

Zeewolfsmelk groeit in kleine bosjes langs het pad. De vetplantachtige struik, telg van de uitgebreide euforbiafamilie, moet van elders komen. ,,Met zand mee dat gebruikt is om het pad te verstevigen’’, gokt hij. Hij ziet tot zijn verrassing honderden van deze struiken, die hun kansen krijgen in de buitenste duinenrij dankzij het nieuwe beheer. Zeeraket, zeepostelein en zeewinde vallen in dezelfde categorie.

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
Damherten in de zeereep.
© Peter Schat

Een groep damherten slaat ons opmerkzaam gade, als Kruijsen in zijn smartphone op de app ObsMapp zijn waarneming inspreekt. De locatie komt er automatisch bij en hup, verder gaat de tocht.

De juttersplek is een uitzichtpunt dat al op een top in de witte duinen, dat zijn die bij het strand, was aangelegd voor het natuurgebied vorig jaar ’geopend’ werd. Het biedt een panoramisch zicht over Noordvoort. Met de kijker zien we tientallen mensen op het strand tussen de zuidelijke palenrij en Noordwijk. Slechts een wandelaar met een hond, niet aangelijnd, wat wel is verplicht - en een paar mountainbikers, die dat mogen met vergunning, wagen zich in het rustgebied beneden ons.

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
De palenrij is een psychologische barrière, die door een wandelaar met een - niet aangelijnde - hond wordt getrotseerd.
© Peter Schat

Het is net of de palenrij de mensen tegenhoudt. Een psychologische barrière. ,,Het werkt dus wel, gelukkig. Het is een behoorlijk stuk lopen. Ik denk dat veel mensen ook redeneren: we gaan tot de palen en dan weer terug.’’ Van een stuk strand dat van nature al rustig is omdat het ver van parkeerplaatsen in Zandvoort en de Langevelderslag afligt, is een vogel- en zeehondenparadijs gemaakt. ,,Het zou mooi zijn als de bontbekplevier hier ook gaat broeden.’’

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
De meeuw rechtsboven laat een scheermes uit z’n snavel vallen op het strand.
© Peter Schat

Drieteenstrandlopers ontwaart Kruijsen ook tussen de bundel meeuwen die van hoogte schelpen op het strand gooien om de inhoud op te kunnen peuzelen. ,,En scholeksters. Mooi, daar gaat het ook niet zo goed mee.’’ De boodschap van de drieteenstrandlopers wordt ook ingesproken in de app. Met zijn vinger schuift hij de locatie op het kaartje van het duin naar de zee. ,,Want ze lopen natuurlijk niet waar wij nu staan.’’

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
Ben Kruijsen struint door de zeereep. In Noordvoort geen verboden gebied.
© Peter Schat

Lopend op een smal zandpad, waarop de enige afdrukken die van herten zijn, gaan we noordwaarts, langs de stuifkuilen die voor Noordvoort van zo grote betekenis zijn.

Op de witte duinen was een humusachtige platte zure laag gekomen die duinvorming tegenhield. ,,Waanzinnig, kijk nou’’, zegt hij in de kuilen kijkend. De wind legt netwerken van duindoornwortels vrij en etst met punten van helmgras passervormige rondingen in het zand.

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
De wind tekent met helm structuren in het zand.
© Peter Schat

,,Zie die helmtoppen bewegen op het duin. Sta je hier met windkracht tien, dan word je gezandstraald alsof je in een autospuiterij bent beland. Dan gaat de natuur hier echt tekeer.’’

De stuifkuilen ontwikkelen zich prima, stelt hij goedkeurend vast. Je moet je voorstellen, dat een paar decennia geleden het hoogheemraadschap meteen was uitgerukt als zulke kuilen ontstonden; bedreigend voor de kustverdediging. Nieuwe inzichten laten het kalkrijke duinzand nu dieper de duinen inwaaien, daar kans gevend aan kalkminnende mosvegetatie met groot duinsterretje en kleine kruiden.

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
Ben Kruijsen aan de rand van een stuifkuil. ,,Waanzinnig, kijk nou!’’
© Peter Schat

,,Je zou het vitalisering van de duinen kunnen noemen. En kijk eens hoe die duindoorns aan de loefzijde en de vlierstruwelen aan de leizijde van het duin geschoren zijn! De zeewind als kapper. Stikstof uit zee wordt hier ook gedumpt, en zout. Je moet van goeden huize komen, wil je het hier een beetje uithouden.’’

In natuurgebied Noordvoort is de zeewind kapper van duindoorn en vlier
Erwin, Melle en Nellie de Smits uit Alphen aan den Rijn zijn fan van Noordvoort.
© Peter Schat

Op het amfitheatertje van balken dat precies op de provinciegrens is aangelegd strijkt het gezin De Smits uit Alphen aan den Rijn neer om van het uitzicht te genieten. ,,Fantastische plek hier, we komen hier vaak. Het is zo bijzonder’’, zegt Erwin. Met vrouw Nellie en zoon Melle zochten ze nog een uitje ter afsluiting van de voorjaarsvakantie. ,,En waar kun je beter coronavrij iets doen, dan hier.’’

Meer nieuws uit Duin- en Bollenstreek

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.