Premium

Oorlog in West-Friesland: Jan wordt neergeschoten en kermend op de lorrie gelegd

Oorlog in West-Friesland: Jan wordt neergeschoten en kermend op de lorrie gelegd
Jan Schouten.
Zwaag

Het woord snelt door het dorp Zwaag, op een koude februaridag in 1945: razzia! Jan Schouten is jong, en loopt gevaar. Zijn vlucht via de fruittuinen eindigt met Duitse kogels.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

De fatale afloop van deze razzia maakt in Zwaag diepe indruk, temeer omdat iedereen wel op de klompen aanvoelt dat de oorlog bijna over is. Maar befehl ist befehl, dus komen Duitse soldaten toch naar het dan lange lintdorp tussen de fruitbomen. Ze gaan op zoek naar wapens en onderduikers.

Eerst kammen ze het huis van de smid Hein van der Laan uit. Vergeefs, dus wordt daarna de aandacht verlegd naar nieuwe adressen. Vader Gert Schouten hoort van het gevaar en stuurt zijn zoon Jan (19) snel weg.

Hij moet zo snel mogelijk richting Zwaagdijk lopen, door het land. Helaas; de soldaten zien vanuit een ooghoek iets bewegen in de fruittuin achter het huis van buurman Jan Korse. Dat is Jan, die net haastig over een slootje richting een weiland springt.

Kassen

Dat wekt argwaan: de militairen lopen meteen het pad in de tuin van Korse in. Ze rennen richting de fruitbomen, en de kassen verderop. De jonge Jan komt onderweg nog een dorpsgenoot tegen die zich schuil houdt voor de razzia. Dat is Piet Vlaar.

Terwijl Jan Schuiten het op een hollen zet, blijft Vlaar staan. Hij wordt ingerekend door de soldaten en wordt later opgesloten in Alkmaar.

De Duitse jacht op de andere Zwaager gaat door. Dat moment wordt door drie jonge getuigen gezien. Het zijn de buurjongens, waaronder Ben Beemster en zijn broer.

Hij beschrijft wat er toen gebeurde: ,,Opeens zagen wij vanuit het raam Jan Schouten over het open weiland van hun buren hollen, naar een makker. ,,Een Duitser vuurt direct en raakt Jan in een been. Jan valt. Dan krabbelt hij weer op.”

Smalspoor

Wanneer Jan nog verder strompelt, en het smalspoor van de tuin oversteekt volgt er weer een geweerschot. Deze keer raakt het de jongen in de borst. Jan valt neer. De soldaten halen een lorrie voor het smalspoor en leggen de gewonde jongeman er op.

Zo wordt hij richting de Dorpsstraat gereden. Jan ligt op de lorrie te kermen van de pijn. ,,Een landwachter port hem nog in de ribben met de loop van zijn geweer en beveelt het dat gekerm te staken.”

Ben Beemster is betrokken bij het boek dat vorig jaar over de oorlog in Zwaag in verschenen. Hij vertelt ook dat jan Schouten nog een dag of drie heeft geleefd, in het Hoornse ziekenhuis. Een paar buurjongens gaan er lopend naar toe, om hem even te kunnen zien. Moeder Geertje Schouten had hen hiervoor toestemming gegeven. Op 23 februari sterft Jan Schouten.

Achteraf is het vermoeden dat landwachter Dirk Jonker uit Oudkarspel een rol heeft gespeeld bij deze gewelddadige klopjacht.

Lees hier: hoe landwachter W.A. van der Spek ter dood wordt veroordeeld vanwege een razzia in Zwaag. De Vrije Alkmaarder, 19 juni 1947

Oorlog in West-Friesland: Jan wordt neergeschoten en kermend op de lorrie gelegd
Het smalspoor bij ’buurman’ Korse. Daarop is de neergeschoten Jan Schouten vervoerd.

Boek:’Oorlog in Zwaag’ uitgegeven door de stichting Historisch Zwaag.

Meer nieuws uit Extra

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.