Premium

Grafieken laten Nederlandse curve des doods zien, maar hoe beangstigend zijn die steile lijnen nu echt?

1/7

De nieuwste grafieken over de ontwikkeling van het coronavirus lijken erop te wijzen dat ons land nog harder en vooral sneller getroffen wordt dan Italië. Nuancering door Nederlandse top-statistici geeft wat lucht.

Waarom hakken die statistieken er bij velen zo hard in?

Allereerst omdat een beeld nu eenmaal meer zegt dan duizend woorden. Een steile coronacurve voor Nederland, die ook nog eens duidelijk eerder aan zijn klim begint dan die van Italië, dat is pure horror. Zo’n grafiek doet het vanzelfsprekend goed op sociale media, waar thuiszittend en -werkend Nederland massaal op zit.

Dit weekend hebben veel landgenoten overigens even geen boodschap aan doemscenario’s. ’We’ trokken met z’n allen naar de stranden, stadsparken en de bossen. Tot afgrijzen van deskundigen en bezorgde burgemeesters.

Data liegen niet, toch?

Nederland krijgt er dagelijks een steeds groter aantal nieuwe patiënten bij. Dat is voer voor grafieken gebaseerd op een zogenoemde exponentiële groei. Daar gaat het al mis, betoogt onder meer professor doctor Casper Albers, hoogleraar toegepaste statistiek en datavisualisatie van de Rijksuniversiteit Groningen.

„Uitspraken als ’het aantal besmettingen verdubbelt elke vier dagen’ zijn gevaarlijk: ze suggereren een ongelimiteerde exponentiële groei die zal leiden tot meer dan 20 miljoen besmettingen in Nederland binnen een maand. Dat is evident onmogelijk.”

(Klik hier voor Firefoxgebruikers. Tekst loopt door onder de grafiek:)

Hoe moeten we de cijfers dan duiden?

Het is in elk geval zaak te beseffen dat veel grafieken worden geproduceerd door ’mensen die handig zijn met computers, zoals economen, filosofen, natuurkundigen en andere wetenschappers’. Daarop wijst Casper Albers.

Volgens hem wegen context en vergaande inhoudelijke kennis zwaar bij het maken van betrouwbare modellen. „Wat is het meetprotocol van het RIVM, hoe oud zijn patiënten, in welke regio wonen ze?”

Hoogleraar sociale wetenschappen Marcel van Assen van de Universiteit Utrecht toont zich in een opiniestuk gefrustreerd over het nieuws, ’dat voornamelijk bestaat uit verwarde mensen die over het coronavirus praten’. Volgens hem moeten de statistiek over corona vooral meer én beter worden geduid. Dan komt bijvoorbeeld aan het licht dat social distancing - onze 1,5 meter afstand houden - zorgt voor afremming van het virus.

(Klik hier voor Firefoxgebruikers. Tekst loopt door onder de grafieken)

Hebben we nu wel of niet wat aan al die coronadata?

Daarop antwoorden datawetenschappers van de Technische Universiteit Eindhoven met een volmondig ’ja’. Hoogleraar statistiek Edwin van den Heuvel is er met twee collega’s in geslaagd op basis van de beschikbare data de corona-ontwikkelingen voor China, Zuid-Korea en Iran voor de eerstvolgende drie dagen in te schatten. De ’voorspellingen’ hebben een nauwkeurigheid van ruim 81 procent. Voor Italië kan ’Eindhoven’ nu een dag vooruit kijken.

Voor Nederland, de Verenigde Staten en vergelijkbare landen denkt Van den Heuvel binnenkort zover te zijn.

En wat doet de regering?

„Rond een WK zijn we allemaal de beste bondscoach, nu zijn we op onze bank thuis de beste viroloog en epidemioloog”, sneert minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid). Hij roept op te vertrouwen op deskundigen en het RIVM. „Die kunnen meer gewogen hun opvatting over de ontwikkeling in Nederland geven.”

Premier Mark Rutte wijst erop dat statistieken en cijfers over besmettingen weinig zeggen, omdat de exacte aantallen niet bekend zijn. Lang niet iedereen met coronaverschijnselen wordt getest. Aan de hand van de data kijkt de regering volgens Rutte vooral ’hoe het virus zich door Nederland verspreidt’. „Op basis daarvan moet je beleid maken.”

Dat valt niet mee, stelt Utrechtse hoogleraar Marcel van Assen. Hij maakt het persoonlijk: „Kunnen data en statistiek ons helpen om de toekomst te voorspellen? Wat voor mij moeilijk te beslissen lijkt, is wanneer ik weer het gewone leven moet oppakken. Het gevaar is om dit te vroeg te doen, maar (te) lang wachten brengt ook kosten met zich mee. Het zal niet gemakkelijk zijn om nu het land te besturen. Ondertussen blijf ik de statistieken en trends omtrent covid-19 nauw volgen.”

Meer over corona in deze regio:

Volg hier het liveblog over corona.

We houden een interactieve kaart bij met coronabesmettingen.

Hier vindt u meer artikelen over corona.

Meer nieuws uit Metropool

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.