Premium

Museumstuk uit Leids museum gereanimeerd voor huidige coronacrisis [video]

Museumstuk uit Leids museum gereanimeerd voor huidige coronacrisis [video]
Leiden

Een snelkookpan en een fietsnaaf. Het zijn essentiële onderdelen van een beademingsapparaat uit de jaren zestig. Als museumstuk staat het al jaren in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden. Studenten van de Technische Universiteit (TU) Delft zien er een oplossing in voor het huidige tekort aan beademingsapparatuur.

Dus deden ze iets wat in principe ten strengste verboden is in een museum. Ze hebben het apparaat onderdeeltje voor onderdeeltje uit elkaar gehaald.

Op die manier onderzochten de studenten de precieze werking. Dit onderzoek heeft geleid tot een nieuw type beademingsapparaat, dat ziekenhuizen minder afhankelijk maakt van de nieuwste technologie. Zeker in minder rijke landen kan dat een uitkomst zijn.

Museumstuk uit Leids museum gereanimeerd voor huidige coronacrisis [video]
Professor Heike Vallery en assistent-professor Gerwin Smit bij het mechanische beademingsapparaat.

Het initiatief komt van Gerwin Smit, assistent-professor van de afdeling Biomechanical Engineering van de TU Delft. Hij was online aan het snuffelen in de collectie van Rijksmuseum Boerhaave. Via internet is bijna de complete collectie van het wetenschapsmuseum te raadplegen. Smit stuitte op een zestig jaar oud beademingsapparaat dat zijn interesse wekte.

Mechanisch

Het apparaat van de Engelse fabrikant East Radcliffe stamt nog uit de mechanische tijd. Volkomen achterhaald volgens de 21ste-eeuwse inzichten. Maar in de hersenen van Gerwin Smit gingen de radertjes juist draaien. Als er geen hedendaagse elektronica in verwerkt is, dacht hij, dan is het ook niet afhankelijk van de nu onzekere toevoer van allerlei onderdelen uit China.

Museumstuk uit Leids museum gereanimeerd voor huidige coronacrisis [video]
Het oude beademingsapparaat.

Daarom zocht hij contact met het Leidse museum. Smit vroeg of hij het apparaat eens van dichtbij mocht bekijken. Dat mocht en in het depot stelde hij de brutale vraag of hij het apparaat mee naar Delft mocht nemen om het samen met zijn studenten uit elkaar te halen.

,,Dat is tegen alle museale regels in’’, zegt directeur Amito Haarhuis. ,,Normaal pakken we onze objecten op met witte handschoenen aan. We zetten ze ook nooit aan. Maar nood breekt wet. Hij had een goed verhaal, want wereldwijd dreigt er een tekort aan beademingsapparatuur.’’

Antiek

Tegen alle regels in probeerden ze bij de TU Delft het antieke apparaat weer aan de praat te krijgen. En verhip, het ding bleek nog te werken, al was het op sommige punten wel lek. Maar één ding was duidelijk: het apparaat had de tand des tijds goed doorstaan. Onder leiding van Smit haalden studenten het uit elkaar. Elke stap werd gefotografeerd.

Museumstuk uit Leids museum gereanimeerd voor huidige coronacrisis [video]
Amito Haarhuis:

Daarbij deden ze verrassende ontdekkingen. ,,In het originele apparaat is de luchtbevochtiger gemaakt van een snelkookpan en de versnellingsbak van een fietsnaaf’’, zegt Gerwin Smit, die de leiding heeft over dit zogeheten Project Inspiration. ,,Het lijkt onlogisch om zulke onderdelen in een medisch apparaat te gebruiken, maar bij nader inzien is het superslim. Deze onderdelen zijn zeer betrouwbaar en ruimschoots voorradig.’’

Het gebrek aan elektronische en digitale snufjes blijkt opeens een voordeel te zijn. Het apparaat zat zo ingenieus in elkaar dat de studenten onder leiding van assistent-professor Smit het als basis hebben gebruikt voor hun ontwerp. ,,Noem het maar een versie 2.0’’, zegt Amito Haarhuis. ,,De fietsnaaf is vervangen door een ander onderdeel, maar de luchtbevochtiger van een snelkookpan zit er nog in.’’

Prototype

De studenten hebben in een razend tempo gewerkt en daardoor is er nu al een prototype. Ze vroegen wel aan intensivisten en militaire artsen om over hun schouders mee te kijken, zodat er zekerheid is dat het apparaat geschikt is voor de medische praktijk.

Museumstuk uit Leids museum gereanimeerd voor huidige coronacrisis [video]
Het museumstuk stamt uit de jaren zestig.

Het prototype is inmiddels aangemeld voor medische certificering. ,,Aan een medisch instrument worden terecht hoge eisen gesteld’’, aldus Haarhuis. ,,Het gaat hierbij immers om mensenlevens. Zo’n certificeringsproces duurt normaal gesproken zes tot zeven maanden, maar gezien de urgentie wordt geprobeerd deze periode te verkorten.’’

Het project van de TU Delft trekt de aandacht. Zelfs premier Mark Rutte kwam al een kijkje nemen. ,,Op de intensive care van de Nederlandse ziekenhuizen lijkt het aantal coronapatiënten langzaam af te nemen. Er zal wellicht geen tekort aan beademingsapparatuur ontstaan, maar zeker voor minder rijke landen kan dit apparaat een oplossing zijn. De materialen zijn overal verkrijgbaar en met een goede handleiding is het redelijk eenvoudig in elkaar te zetten en te onderhouden.’’

Landen als Guatemala, Ecuador en Oekraïne hebben al belangstelling getoond. Haarhuis: ,,Fantastisch dat een nieuwe generatie uitvinders geïnspireerd is geraakt door oplossingen uit het verleden. Onze museumcollectie blijkt van een onschatbare waarde.’’

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.