Johannes Kolijn werd in 1944 vermoord om wat hij dacht

Johannes Kolijn werd in 1944 vermoord om wat hij dacht
Johannes Kolijn.
Purmerend

Omdat het 75 jaar na de bevrijding is, plaatsen we nogmaals een artikel uit 2016.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

,,Mijn opa is niet vermoord om wat hij deed, maar om wat hij dacht. En dat laatste gebeurt nog steeds’’, aldus Jan Kolijn, de kleinzoon van de in de Tweede Wereldoorlog vermoordde Purmerender Johannes Kolijn.

Belastingambtenaar Johannes Kolijn stierf in de vroege ochtend van 5 augustus 1944 aan zijn verwondingen nadat hij de avond ervoor in de hal van zijn eigen huis aan het Venediën 9 onder vuur werd genomen in het bijzijn van zijn vijftienjarige dochter.

De moord op Kolijn staat bekend als één van de Silbertanne-moorden, waarbij Nederlandse SS’ers als vergeldingsactie van verzetsaanslagen tijdens de Tweede Wereldoorlog 56 burgers om het leven brachten.

De zoon van Johannes, wijlen Ko Kolijn, hield ten tijde van de moord op zijn vader een dagboek bij. Kleinzoon Jan leest tijdens de 4 mei (in 2016) herdenkingsdienst in de St. Nicolaaskerk hier uit voor.

,,De dagboeken lagen sinds de jaren zeventig in een koffer op zolder bij mijn moeder. Nooit was het in ons opgekomen om de inhoud van die koffers eens te bekijken, totdat we vijf jaar geleden werden benaderd door historica Inger Schaap. Zij heeft inmiddels een boek geschreven over de Silbertanne-moorden.’’

Johannes Kolijn werd in 1944 vermoord om wat hij dacht
Jan Kolijn in de portiek van Venedien nummer 9 waar zijn grootvader op 4 augustus 1944 werd neergechoten.
© Archief

Schokkend

In het dagboek uit 1944 staat onder meer vermeld hoe Ko Kolijn de dagen beleeft na de moord op zijn vader, die op 58-jarige leeftijd overleed.

Een krantenknipsel uit de Provinciale Noordhollandsche Courant, die eveneens is opgenomen in het dagboek, vertelt samen met de kennis van Jan de rest van het schokkende verhaal.

,,Het was een warme dag. De zon scheen en er zaten veel mensen buiten. Mijn vader Ko zat in de bioscoop, maar mijn tante Wil was net als mijn opa gewoon thuis. En omdat mijn opa thuis werkte, was het heel normaal dat er mensen over de vloer kwamen. Er werd rond 19.30 uur aangebeld door twee keurig geklede mannen en mijn tante Wil deed de deur open. De heren vroegen naar mijn opa en dus riep Wil hem erbij. Zo ging dat. Toen mijn opa in de gang verscheen, werd hij direct onder vuur genomen onder het oog van mijn tante, toen vijftien jaar. Mijn opa zakte in elkaar, de daders gingen er vandoor en mijn opa overleed later in het Liduina Ziekenhuis aan de Emmakade.’’

Ko werd na de schietpartij uit de bioscoop gehaald. ,,Nee, mijn vader heeft zijn vader nooit meer gesproken. Mijn opa stierf om 2 uur. Hij had zo’n zeven kogels in zijn lichaam en één in zijn slaap.’’

NSB

Johannes Kolijn moest voor zijn werk als belastinginspecteur regelmatig bij cafés langs, zoals het café van Symon Bakker aan de Koemarkt.

,,Symon en zijn vrouw waren allebei lid van de NSB en zij wisten dat mijn opa anti-Duits was. Maar iedereen met een gezond verstand was anti-Duits. Toch is mijn opa door hen verraden.’’

Het echtpaar Bakker belandde uiteindelijk achter de tralies. De vrouw kreeg levenslang en Symon werd ter dood veroordeeld. Al kwamen ze allebei begin jaren 50 weer vrij.

(Lees hier: S. Bakker ter dood veroordeeld, Algemeen Handelsblad 09-11-1945)

(Tekst loopt door onder de afbeelding uit De Heerenveensche koerier, 29-10-1945)

Johannes Kolijn werd in 1944 vermoord om wat hij dacht

,,Natuurlijk, zij hebben uiteindelijk niemand vermoord. Maar wat wel enorm pijn deed, is dat ze nadat ze vrij kwamen in de straat kwamen te wonen waar mijn oma was gehuisvest. Echt, mijn oma wist niets van de vrijlating af, totdat ze die familie tegenkwam op straat. Nee, oog voor de slachtoffers van de oorlog was er niet. Men wilde in Nederland alles zo snel mogelijk vergeten.’’

Ontsnapt

Maar het leed voor de familie Kolijn was nog niet geleden. Sander Borgers en Hendrik Kromhout (beiden SS’ers en verantwoordelijk voor de dood van Kolijn) werden opgepakt en gevangen gezet in de koepelgevangenis in Breda, waar ze uit wisten te ontsnappen.

,,Ze zijn daarna naar Duitsland gevlucht. Mijn oma vernam het nieuws via de krant. Er is toen met name door mijn vader geprobeerd om de mannen uit te laten leveren naar Nederland, maar dat bleek juridisch onmogelijk. Zij hebben daar vrij kunnen leven en dat heeft altijd pijn gedaan in de familie. Wel is een kleinzoon van de familie Bakker een aantal jaar terug bij mijn tante Wil geweest met een bos bloemen, om zijn excuses aan te bieden voor wat zijn familie haar had aangedaan. En dat heeft haar toen echt goed gedaan.’’

Hoewel de moord op de opa van Jan al ruim zeventig jaar geleden is, heeft Jan het nooit los kunnen laten. ,,Ik heb thuis altijd gemerkt dat er iets was, maar er werd nooit over gesproken. Sinds mijn vijftiende ben ik alles gaan lezen over de Tweede Wereldoorlog en dat doe ik nog steeds.’’

Tijdens de herdenking in de St. Nicolaaskerk op 4 mei zal Jan een stuk uit het dagboek van zijn vader lezen en ingaan op de actualiteit. ,,Want net zoals mijn opa, worden er nog steeds mensen vermoord om wat zij denken en niet om wat zij doen.’’

Meer nieuws uit Extra

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.