Premium

Tour van 1980 herbeleven in boek over Joop Zoetemelk. ’Er bleek nog zo veel ongezien te zijn van Joop’

1/4
Rijpwetering

Het is dit jaar veertig jaar geleden dat Joop Zoetemelk, als voorlopig laatste Nederlandse renner, de Tour de France won. In het boek ’Joop Zoetemelk – Ongezien’, dat vandaag verschijnt, blikken Zoetemelk-biografen Jacob Bergsma, Joop Holthausen en Peter Ouwerkerk terug op die prestatie, en op de carrière en het leven van Nederlands grootste renner.

Het is een bijzonder boek geworden. Naast de reguliere editie verschijnt het ook als collectors item, in een gelimiteerde oplage. In een, uiteraard gele, box wordt het boekwerk vergezeld door een dvd, een cd en een replica van de medaille die Zoetemelk, uit Rijpwetering, won bij zijn zege op het wereldkampioenschap van 1985, nu dus 35 jaar geleden.

„De uitgever, Joh. Enschede Amsterdam, wilde er iets speciaals van maken”, vertelt de in Noordwijkerhout wonende Bergsma, die 64 boeken op zijn naam heeft staan als schrijver en/of samensteller. „Zij waren al bezig met een boek over Marten Toonder, dat je ook kon krijgen in een box met daarin een van de originele clichés van diens strips in het NRC Handelsblad.

Waanzinnige beelden

Voor bij het boek over Joop werd er gedacht aan beeld en geluid. Frits van Rijn is met waanzinnige beelden gekomen. Zo is er een reportage uit 1975 waarin de ouders en de zus van Joop met een blauwe Kever naar de Tour gaan. Op de achterbank zit ook nog een cameraman geperst. Er gaan dropjes rond, er wordt gerookt, moeders gaat uitgebreid de Volkskrant zitten lezen zodat ervan zicht op de weg weinig overblijft. Uiteindelijk komt het gezelschap op de Champs Élysées. Joop ziet deze beelden voor het eerst. Ik vond het erg ontroerend. Op de cd staan audiofragmenten van onder anderen Theo Koomen, en bijvoorbeeld iets van de KRO over de huldiging van Joop in Rijpwetering in 1970, toen hij tweede werd in de Tour. Een prachtig tijdsbeeld. De winnaarsmedaille van Joop uit ’85 mochten we van de UCI rechtenvrij reproduceren.”

Zoetemelk zelf werkte mee aan de totstandkoming van het boek, dat aan de hand van de 25 etappes en twee rustdagen van de Tour 1980 middels allerlei thema’s de diverse aspecten van het (wieler)leven van de bescheiden renner beschrijft. „Mijn voornaamste rol was om te zorgen dat het boek er mooi uit kwam te zien”, zegt Bergsma.

„Er was aanvankelijk niet zo veel materiaal voorhanden. Joop zei altijd dat hij niets meer had, maar zijn zus Lia zei dat we hem niet moesten geloven. Uiteindelijk haalde hij vier koffers vol met materiaal van de zolder. Een heleboel foto’s ook. Als ik met foto’s bezig ben, kijk ik naar de schoonheid van het beeld. Holthausen kijkt er met een journalistieke blik naar. Als we samen een oordeel vellen, zorgen we dat het niet te veel een kant op gaat. Esthetiek en historie zijn in evenwicht. Ook heb ik uit andere archieven foto’s weten te halen, inmiddels heb ik er wel tienduizend. Er was een heel mooie van Joop die in z’n blote kont op de massagetafel ligt. Ik dacht dat ik die misschien niet mocht gebruiken, maar Joop zei ’hoezo niet? Zo was het nou eenmaal.’ Het is zo’n mooi beeld, een verpletterende foto.”

Herbeleven

Hoewel er veel en inderdaad prachtige foto’s in staan, is het niet alleen een fotoboek. Alle etappes van de Tour van 1980 worden weergegeven in een soort ’van kilometer tot kilometer’ zoals dat in die dagen ook in de krant stond, inclusief alle klassementen. De lezer kan de Tour van 1980 zo helemaal herbeleven, maar er komen ook andere feiten uit de wielercarrière van Zoetemelk aan bod; andere rondes, materiaal, ploegen en ploeggenoten, blessures en tal van statistieken. „Er was een etappe waarin Joop viel over het achterwiel van Johan van der Velde”, vertelt Bergsma. „Dan komt er een thema ’vallen’, over de valpartijen die hij heeft meegemaakt, of de blessures waarmee hij kampte.”

Ook het privéleven van Zoetemelk komt aan bod. Zijn jeugd, zijn echtgenotes en Bergsma zocht zelfs de stamboom van de familie Zoetemelk uit. „Ik ben teruggegaan tot ongeveer 1600. Er bleek nog zo veel ongezien te zijn van Joop. Vandaar de titel.”

Joop Zoetemelk. Ongezien

Jacob Bergsma, Joop Holhausen en Peter Ouwerkerk Boek: ISBN 978 90 830 1405 0 | 177 pagina’s | €49,95 | Box : ISBN 978 90 830 1408 1, €125.

Meer nieuws uit Sport Regionaal