Springkomkommers spuiten in de Hortus botanicus in Leiden

Een springkomkommer in de groententuin.
© Publiciteitsfoto Guilherme Herrero Bastos
Leiden

In de Hortus botanicus in Leiden komen de springkomkommers tot rijping. Ze zijn dezer dagen te bewonderen in de groentetuin achter het Tuinhuis. Springkomkommers zijn nauwe verwanten van de komkommer en komen voor in het Middellandse Zeegebied en Centraal-Azië. Ze zijn, anders dan de gewone komkommer, zeer giftig.

Springkomkommers (Ecballium elaterium) zijn opmerkelijk door de spectaculaire manier waarop ze hun zaden verspreiden. Het binnenste van de vrucht bevat een stof die water aantrekt. Daardoor kan de spanning in de komkommer enorm oplopen, tot wel 6 bar. Door een aanraking, of ook wel spontaan, breekt de rijpe vrucht van de steel. Uit de scheur die dan ontstaat, spuit met grote kracht een slijmerige, giftige vloeistof met ongeveer tachtig zaden.

De vruchten van de springkomkommer zijn giftig door de stof cucurbitacine. Ze komen ook in andere pompoengewassen voor. Door veredeling hebben commercieel verkrijgbare komkommers, aubergines en courgettes deze stof niet, maar wie courgettes uit eigen tuin oogst, en vindt dat de vruchten bitter smaken, moet ze beslist terzijde leggen. Cucurbitacine veroorzaakt onder meer spasmen, koliek en plotselinge verlaging van de bloeddruk. Met die eigenschappen heeft cucurbitacine in het verleden wel de aandacht getrokken van artsen en farmaceuten, maar het is verboden in de kruidengeneeskunde. Er zijn in Nederland ook geen reguliere geneesmiddelen geregistreerd die cucurbitacine bevatten.

De Hortus raadt bezoekers die het slijm aan hun handen krijgen, aan om ze direct te wassen.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.