Dankzij Nelleke en haar straatgenoten is de Minervalaan een stukje groener. En dat is hard nodig in tijden van klimaatverandering

Nelleke Wouters vergroende met buurtgenoten de Minervalaan. ’Het vereiste een lange adem, maar we zijn er heel blij mee.’

Nelleke Wouters vergroende met buurtgenoten de Minervalaan. ’Het vereiste een lange adem, maar we zijn er heel blij mee.’© Leidsch Dagblad

Merijn van Nuland
Leiden

Een buurt met veel groen heeft doorgaans minder last van extreme hitte of heftige regenval dan een meer versteende buurt. Ook de gemeente Leiden erkent dat, en probeert met kleinschalige projecten de omgeving ’klimaatbestendiger’ te maken. Maar welke delen van de stad hebben dit het hardst nodig?

Het is aan het eind van de winter nog moeilijk te zien, maar de Minervalaan in de Leidse Roomburgbuurt wordt in de lente een heuse groene oase. Afgelopen zomer heeft er in deze en de omliggende straten namelijk een flinke vergroeningsslag plaatsgevonden. Op verschillende plekken zijn stenen en beton ingeruild voor groenstroken en halfverharde wandelpaden. De nu nog kale bermen zullen over enkele maanden vol staan met bloeiende klaprozen, korenbloemen en andere kruidig geurende planten.

Het vergroeningsproject is een samenwerking tussen de gemeente en actieve bewoners, vertelt buurtbewoner Nelleke Wouters. ,,De gemeente deed in 2019 een oproep aan inwoners om mee te denken hoe de stad groener kan. Samen met enkele straatbewoners hebben we toen een aanvraag ingediend, want ook in onze buurt was nog wel wat winst te behalen. Niet alleen qua natuur, maar ook op het gebied van verkeersveiligheid.”

Van het een kwam het ander. Inmiddels heeft de gemeente de brede voetpaden langs de Minervalaan, Drususlaan en Octavialaan flink verkleind, waardoor er een groene oever ontstaat langs het meertje dat door die straten wordt omsloten. Die nieuwe groene randen zijn ingezaaid met een kruidenmengsel dat binnenkort moet gaan bloeien. Ook zijn er 23 parkeerplaatsen opgedoekt en omgezet in groenstroken. Bovendien werden er verkeersdrempels aangelegd voor de veiligheid van spelende kinderen. ,,Het vereiste een lange adem”, zegt Wouters, ,,maar we zijn er heel blij mee.”

Natuurwinst

De Minervalaan is één van de 41 locaties in Leiden die momenteel worden (of zijn) vergroend door de gemeente en bewoners. De locaties zijn gekozen na een inventarisatie van ’groene kansen’, relatief kleinschalige projecten waar vrij gemakkelijk natuurwinst is te behalen. Die kleine veranderingen zijn niet alleen fijn voor het woongenot en biodiversiteit, maar helpen ook om de stad iets klimaatbestendiger te maken. Meer groen betekent doorgaans namelijk minder wateroverlast, droogte en hitte. Dat is belangrijk, omdat de weersomstandigheden door de klimaatverandering steeds grilliger zullen worden.

,,Het hangt allemaal in meer of mindere mate met elkaar samen”, zegt Dirk Voets van Cobra Groeninzicht, een ingenieursbureau dat onder meer de staat van het groen in stedelijke gebieden in kaart brengt. ,,Doordat er in stedelijke gebieden veel verstening is, dringt het regenwater moeilijk in de bodem door. Dat is slecht voor de bomen, waardoor ze minder schaduw leveren en minder verkoelende damp afgeven. Het is een vicieuze cirkel die de hittestress in een stad versterkt.”

Maar in welke Leidse buurten is deze vergroening het hardst nodig? Een goede indicator om dat te onderzoeken is de oppervlakte van het boomkroondek in de buurt. Je kunt natuurlijk ook het totale aantal bomen in de buurt tellen, maar dat levert vaak geen goed beeld op: een grote boom levert immers veel meer ’winst’ op dan een veel jonger en kleiner boompje. Een oude eik zal bijvoorbeeld meer koolstofdioxide opslaan en meer schaduw leveren dan een piepjong sprietje in een nieuwbouwwijk.

Boomkroondek

Een blik op de data van Cobra Groeninzicht laat zien dat Roomburg – de buurt waar Nelleke woont – in ieder geval een goede middenmoter is. Zo’n zeventien procent van de buurt is in de zomer bedekt met het bladerdek van de bomen. Met name de buurten in het noordelijk deel van de binnenstad scoren een stuk lager op deze indicator. Buurten daar zijn slechts voor iets meer dan drie procent bedekt door het boomkroondek.

Tekst loopt door onder de kaart

En de toppers? Vooral enkele buurten aan de rand van de stad hebben een veel groter boomkroondek, waaronder Klein Cronestein, Boshuizen, de Fortuinwijk en de Leedewijken. Datzelfde geldt voor het Boerhaavedistrict. Met bijna 56 procent kroonbedekking is de Raadsherenbuurt in deze wijk veruit de groenste buurt van Leiden.

Ook aan de tuinen kun je enigszins aflezen hoe groen een buurt is. Kijken we weer naar Roomburg, dan valt op dat zo’n 58 procent van het tuinoppervlak in deze buurt versteend is. Andere delen van Leiden kennen een nog veel sterkere mate van verstening. Ook hier gaat het met name om buurten in Leiden-Noord, maar ook het Stevenshofdistrict scoort relatief laag. Uitschieter in negatieve zin is de Noordvest, het gebied rond de Langegracht. In deze buurt zijn de tuinen voor maar liefst 81 procent versteend.

Tekst loopt door onder de kaart

Andere buurten scoren juist opvallend laag als je kijkt naar de mate van verstening van de tuinen, nog een stuk lager zelfs dan Roomburg. Met name het al eerder genoemde Boerhaavedistrict steekt er in positieve zin uit: de tuinen in deze buurten hebben een gemiddelde verstening van ’slechts’ 36,5 procent.

Groen adopteren

Terug in de Roomburgbuurt kijkt Nelleke Wouters uit over de nu nog kale strook langs het water, die binnenkort zo vrolijk moet gaan bloeien. Samen met de gemeente heeft ze onder meer meegedacht over het kleurenpalet aan bloemen dan binnenkort in de perkjes rond de bomen zal gaan groeien. Het werd paars, met een golvend patroon van hoge en lage planten. Als tegenprestatie ’adopteerde’ de buurt een deel van het groen, en zullen ze ervoor zorgen dat de planten ook de komende jaren netjes worden verzorgd.

Wouters begrijpt ook wel dat Roomburg niet de buurt is waar de vergroening het hardst nodig is, zeker niet als je het vergelijkt met de Noordvest en andere versteende buurten. ,,Het is hier sowieso al wat minder versteend, omdat we een mooi klein meertje voor de deur hebben.” Tegelijkertijd is ze erg blij met ieder beetje extra groen in de buurt. ,,Ik geniet gewoon enorm van de natuur. Ik kijk veel liever uit op bomen en planten dan bestrating. En nu het lente wordt, ga ik soms stiekem naar buiten om te kijken of er al iets opkomt.”

Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door financiële steun van het Leids Mediafonds.

Lees hier meer verhalen van ons onderzoeksproject de Woonitor

3093213e-87cc-11eb-9ded-0255c322e81b.pdf

30c5f000-87cc-11eb-9ded-0255c322e81b.pdf

Hier de kop

En hier de isatekst. En hier de isatekst. En hier de isatekst. En hier de isatekst. En hier de isatekst. En hier de isatekst. En hier de isatekst. En hier de isatekst. En hier de isatekst.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.