Leidenaar André Hengeveld was op 9/11 in New York en schreef zijn ervaringen van die dag en de dagen erna op

André Hengeveld: ,,Alsof er een laatje in mijn achterhoofd open ging, schoot me steeds meer te binnen.’’

André Hengeveld: ,,Alsof er een laatje in mijn achterhoofd open ging, schoot me steeds meer te binnen.’’© foto Taco van der Eb

Gertjan van Geen
Leiden

Leidenaar André Hengeveld zat op de dag van de aanslag op het World Trade Center in New York. Zijn hotel stond pal naast de Twin Towers. Hoewel tekstschrijver van beroep en hobbyend dichter, besloot hij pas veertien jaar later zijn indrukken van die dag en de navolgende op papier te zetten. ,,Ik associeer de aanslag voor mij persoonlijk niet met een enorme ramp, omdat het die dagen erna bizar gezellig was en er absurde dingen gebeurden. Iedereen is er ook veilig uitgekomen. Ik heb niet in die toren gezeten, ik ben alleen mijn koffer kwijtgeraakt’’, aldus Hengeveld.

,,Eigenlijk denk ik er helemaal niet vaak aan’’, bekent André Hengeveld (53) op het terras van zijn stamcafé In de Oude Marepoort. ,,Anderen mensen herinneren me er in de aanloop naartoe aan. Mensen van mijn werk uit die periode. Mijn directeur van toen stuurt me nog jaarlijks een berichtje. En nu ik met jou hier zit, gaat het er weer over.’’

De week die op de 11e september volgde was absoluut de meest indrukwekkende week uit mijn leven, maar ik heb een aanzienlijk deel van die week schuddebuikend van de lach, hangend aan bars en lopend door een (te) gekke stad waar de wereld even op z’n kop leek te staan, doorgebracht.

Hengeveld werkte bij een internationaal opererend communicatiebureau, dat onder andere het online vacatureplatform Monsterboard bezat. Hij was voorbestemd om directeur te worden dat jaar. Met wereldwijde collega’s volgde de Leidenaar een Global Leadership Course in New York. ,,Ik was op zaterdag erheen gevlogen en nog bij de Twin Towers geweest. Ik zou zaterdag weer terugvliegen. Dat werd een dag later, maar van die cursus is niks meer gekomen...’’

Ik had een kamer op de 15e verdieping. Ik stond al zo goed als in de lift toen mij ineens te binnenschoot dat iemand (volgens mij was het mijn vader) mij ooit vertelde dat het nemen van de lift tijdens calamiteiten het domste is om te doen; voor je het weet hang je daar…. Ik dus in ganzenpas 15 trappen op. (...) In een oogwenk zag ik nog dat een aantal mensen ergens tussen vloer en nok van het hotel vast zat in de glazen koker waarin zich de liften bevonden. Dank nog pa voor het advies!

De tweede toren stort in.

De tweede toren stort in.© foto Jose Jimenez/Primera Hora/Getty Images

Jarenlang liet hij de gebeurtenissen achter zich. De impact op zijn gemoed is nooit groot geweest. ,,Ik word niet gillend wakker of zo.’’ De surrealistische omstandigheden maakten Hengeveld alert. ,,Een soort overlevingsgevoel maakte zich van me meester. Je kunt allerlei trainingen volgen, waarin je leert om te gaan met stresssituaties, maar dat zijn allemaal hypothetische omstandigheden. Proefondervindelijk heb ik andere dingen geleerd: rustig blijven en rationele beslissingen nemen. Direct naar huis bellen, want de telefoons kunnen er wel eens uitgaan. Tickets en paspoort in m’n zak en niet in de koffer. Niet de lift nemen, want die valt in dit soort situaties als eerste uit. Het enige wat ik eraan over heb gehouden dat ik sindsdien nooit meer een kamer op een hoge etage in een hotel wil en ik pak liever de lift niet. Kennelijk associeer ik dat allemaal met wat er in New York gebeurd is.’’

Tussendoor was hij nog in New York voor een congres, maar Ground Zero liet hij links liggen. Wat hem veertien jaar na dato ertoe bracht om alles toch aan het papier toe te vertrouwen, staat hem niet meer helder voor de geest. ,,Het moet iets zijn geweest wat ik las of zag. Steeds meer herinneringen kwamen boven, naarmate ik het chronologisch ging overdenken. Alsof er een laatje in mijn achterhoofd open ging, schoot me steeds meer te binnen.’’

Richard was niet bepaald een doorsnee Engelsman. Nee, Richard was ongeveer van mijn leeftijd, maar hij had absoluut niet misstaan in een klassieke Engelse film uit de jaren ’20 van de vorige eeuw; Britser dan Brits. Hij sprak de Engelse taal op een prachtige geaffecteerde manier en Richard was in alles zeer correct, op het absurde af. En…. Richard had altijd een paraplu bij zich.

De geboren Achterhoeker - Hengeveld komt uit Lichtenvoorde en streek aan het begin van zijn studententijd in Leiden neer om de stad nooit meer te verlaten - gebruikte Facebook om het ruim 10.000 woorden tellende verhaal in feuilletonstijl aan te bieden. Als kapstok gebruikte hij een Britse collega, Richard, die op de snikhete dag en ondanks alle omstandigheden, steevast zijn paraplu bij zich had ’omdat het altijd wel kan gaan regenen’. Ze troffen elkaar na een lange sprint toen de eerste toren instortte. ,,Het was een krioelende rennende, gillende massa mensen. Ook agenten en brandweermannen renden weg en over het algemeen is dat niet zo’n goed teken. Ik heb het gewoon op een lopen gezet toen die stofwolk om de hoek kwam en naar me toe geblazen werd. Na een paar honderd meter rennen, hoorde ik ineens: ’Hey André, wait for me’. Het was Richard, zijn achternaam ben ik vergeten. Een heerlijk gestoorde idioot. Op de eerste avond hadden we na vijf minuten al door dat we elkaar prima konden vinden in de hotelbar en werden we starnakel dronken. De hele week zijn we intensief met elkaar opgetrokken.’’

In de lobby van het hotel kwam mij herrie vanuit de hotelbar tegemoet. Ik herkende de stem van Richard die kennelijk de goegemeente aan het toespreken was. Toen ik de bar binnenstapte zag ik inderdaad een rossige Brit bovenop een tafel staan die met dubbele tong en op vol volume Shakespeare aan het voordragen was; in zijn linker hand een glas whiskey, met zijn rechterhand zwaaiend met zijn paraplu. Het publiek werd duidelijk vermaakt.

Paniek in de straten van New York.

Paniek in de straten van New York.© Jennifer S. Altman/wireImage

Omdat het vliegverkeer stil lag, terwijl iedereen naar huis wilde, verlengde het gezelschap noodgedwongen het verblijf in een stad die vanaf die dag anders was. ,,Het deed me denken aan boek van Stephen King. Die kan zo’n beklemmend, onwezenlijk gevoel beschrijven. Ik heb nooit kunnen bevatten, dat twee kilometer verderop het leek alsof er niks aan de hand was. We zijn een supermarkt in gelopen en hebben sigaretten en sterke drank gehaald. New York was een brandhaard, maar de dame achter de kassa zegt: ’volgende klant’. En op Times Square, waar het normaal krioelt van de mensen en iedereen haast heeft, stonden mensen met elkaar te praten en een beetje gezellig te doen. Daar kwam de stad wel tot stilstand.’’

Hengeveld, die sinds 2014 als zelfstandige zijn geld verdient als copywriter met specialiteit vacatureteksten, vloog uiteindelijk via Toronto en Londen naar huis. ,,Hoe gezellig ook, de hele week zijn we 24 uur per dag bezig geweest met wegkomen. Met name laatste twee dagen, bleef het spoken: ik moet hier weg, maar in godsnaam hoe? Dat mijn ouders, broers en vrienden op Schiphol stonden, was het emotioneelste moment van de week. Ik heb daar een flink potje staan janken, zo blij was ik dat ik weer hier was.’’

Bij het inchecken in Toronto kreeg Richard bijna ruzie met de security; of mijnheer uit veiligheidsoverwegingen zijn paraplu af wilde geven!? Het zal jullie niet verbazen dat dit voor mijn Britse vriend onbespreekbaar was. Met zijn kenmerkende arrogante blik keek hij de betreffende veiligheidsambtenaar strak aan, sprak met lachwekkend dedain de woorden ’If you don’t mind, I will keep my umbrella..’ en liep stoïcijns richting de incheckbalie.

Waar Richard is gebleven, is onduidelijk. ,, Een jaar later heb ik nog met hem afgesproken, in Londen. Maar ik ben hem kwijtgeraakt en kan hem niet meer vinden. Ik weet niet waarom het is verwaterd. Via het hoofdkantoor in New York heb ik hem geprobeerd te achterhalen, maar dat is niet gelukt. Het zij zo. Ik heb sterk het vermoeden dat er iets met hem gebeurd is en vrees dat hij niet meer leeft.’’

Het hele verhaal is te lezen onder ’publicaties’ op andrehengeveld.nl

9/11: toorn

Torens torenen doorgaans boven

De hoofden van de mensheid uit

Trots verheven doen zij ons geloven

Immuun te zijn voor menselijk geluid

Totdat de toorn van zij die een toren

Niet respecteren, de toren raakt

En plots de toren en zij die er horen

Toornwekkend bruut tot slachtoffer maakt

Meer nieuws uit Leiden

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.