Rotterdam wil de warmtepijp naar Leiden schrappen

De energiecentrale aan de Leidse Langegracht die nu de stadsverwarming levert.

De energiecentrale aan de Leidse Langegracht die nu de stadsverwarming levert.© Archieffoto Hielco Kuipers

@nrcmedia, Eppo König
Leiden

Het schrappen van de warmteleiding van Rotterdam naar Leiden is een grote tegenvaller voor de energietransitie in Zuid-Holland. Het noodlijdende Warmtebedrijf van Rotterdam stevent af op een faillissement.

Na jarenlange financiële problemen wil het Rotterdamse college van burgemeester en wethouders stoppen met de aanleg van de duurzame warmteleiding van de Rotterdamse haven naar Leiden. Het noodlijdende Warmtebedrijf van Rotterdam, waar de gemeente door de jaren heen ongeveer 300 miljoen euro in stak, stevent af op een faillissement.

Het collegebesluit, waar de gemeenteraad volgende week nog over moet stemmen, is een grote tegenvaller voor de energietransitie in Zuid-Holland. De leiding naar Leiden moest ook regiogemeenten als Katwijk, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude voorzien van industriële warmte van afvalverwerker AVR en Shell in Rotterdam.

Mogelijk wordt het eerste deel van de warmteleiding van Rotterdam naar Den Haag alsnog wel aangelegd door energiebedrijf Gasunie, de eigenaar en exploitant. Het Warmtebedrijf van de gemeente Rotterdam zou de leiding van Gasunie gaan huren voor het warmtetransport.

Staatssteun

Een van de redenen voor het mislukken is dat betrokken private partijen volgens de Europese Commissie te weinig willen bijdragen, zegt wethouder Arjan van Gils (Financiën en Majeure Projecten, D66) in een interview met NRC. Zo zou Rotterdam onevenredig veel betalen en risico lopen, waardoor er sprake kan zijn van staatssteun.

Met private partijen, zoals AVR, Shell en energiebedrijven Vattenfall en Uniper, is gepraat over een bijdrage van „enkele miljoenen”, schrijft het college aan de gemeenteraad. Die bijdrage zou in „schril contrast” staan met de – onbekende – bijdrage van de gemeente Rotterdam.

‘Een en al onbalans’„Het kan niet zo zijn dat één partij er eindeloos geld in blijft steken en alle risico’s op zich neemt: dat is een en al onbalans”, zegt Van Gils. De wethouder betreurt het dat private partijen zich niet meer hebben willen inzetten voor dit duurzame project. „Mijn beeld is, als ik er lang naar kijk, dat er met een grote boog om het Warmtebedrijf is heengelopen.”

De risico’s voor de gemeente Rotterdam zijn ook te groot, omdat er nog veel onzekerheden zijn rond het contract met Gasunie, aldus Van Gils. Waar en hoe de pijpleiding vanuit de Rotterdamse haven op Leiden moet worden aangesloten, staat ook nog niet vast en kan vertraging voor het project opleveren.

Het Warmtebedrijf werd in 2006 opgericht om met restwarmte uit de haven zo’n 300.000 tot 500.000 woningen in de regio te verwarmen. Maar het Warmtebedrijf bleef steken op 60.000 woningen. Daarom is besloten om de leiding naar Leiden door te trekken. Het aanvankelijke plan van een leiding via Zoeterwoude werd eind vorig jaar verruild voor een leiding via Rijswijk.

Zowel de Rekenkamer Rotterdam als een raadsenquête-commissie hebben een kritisch rapport uitgebracht over het debacle met het Warmtebedrijf. Door angst voor gezichtsverlies, wensdenken en het structureel onderschatten van risico’s werd het Warmtebedrijf een politiek en financieel fiasco, bleek uit een eerdere reconstructie van NRC.

Regiogemeenten

Juist op de dag dat bekend wordt dat Rotterdam zijn medewerking eraan opzegt, hebben de gemeenten in de Leidse regio en Katwijk hun handtekeningen gezet onder een samenwerkingsovereenkomst om gezamenlijk toe te werken naar een open, regionaal energiesysteem. Dat ’open’ moet de warmtepijp redden.

Het Rotterdamse besluit, waar de gemeenteraad daar zich nog wel over moet uitspreken, brengt onzekerheid met zich mee voor de regiogemeenten. Niettemin houden zij, in ieder geval naar de buitenwacht, vertrouwen in het warmtenet. In een persbericht over de regionale samenwerking is de Rotterdamse bom onder het project haast een voetnoot. Werd de havenwarmte zeker voor de eerste jaren eerder als ’cruciaal’ gepresenteerd, nu wordt het mogelijk ontbreken ervan betiteld als ’enorm teleurstellend’.

De nieuwe hoop is gevestigd op het feit dat de havenwarmte niet de enige bron van warmte zou zijn. Met name aardwarmte uit de eigen regio is ook een belangrijke bron voor het netwerk. Bovendien is altijd de bedoeling geweest dat ook andere bronnen eenvoudig zouden kunnen aansluiten. Het project werd daarom eerder ook wel de warmterotonde genoemd. ,,De komende maanden moeten de mogelijkheden voor een dergelijk open net inzichtelijk worden gemaakt.’’

De gemeente laat verder nogmaals weten dat wat er ook gebeurt in dit project, inwoners met stadsverwarming niet bang hoeven zijn dat de verwarming het straks niet meer doet. ,,De warmtelevering aan de inwoners en bedrijven die reeds zijn aangesloten op het warmtenet van Vattenfall in de Leidse regio is hoe dan ook gegarandeerd.’’

Dat mag zo zijn, het Katwijkse raadslid Sonny Spek (DURF) wil niettemin het naadje van de kous weten en direct nadat het nieuws bekend werd, vragen aan burgemeester en wethouders. Hij wil weten wanneer zij ervan op de hoogte waren dat hun Rotterdamse collega’s de stekker uit het project wilden trekken en hoe het overleg met Rotterdam de afgelopen zes maanden verliep. Ook vraagt hij wat dit betekent voor regionale financiële afspraken.

Meer nieuws uit Leiden

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.