Gynaecoloog Jos Beek gebruikte eigen zaad bij wensmoeders en verwekte zeker 21 kinderen [update]

Het Alrijne ziekenhuis in Leiderdorp© Archieffoto

Binnert Glastra en Annalaura Molducci
Leiden

Gynaecoloog Jos Beek heeft in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw waarschijnlijk zijn eigen zaad gedoneerd voor de inseminatie van wensmoeders. Hij verwekte zo ten minste 21 kinderen.

Dat heeft het Alrijne ziekenhuis laten weten, een rechtsopvolger van het Elisabeth ziekenhuis in Leiderdorp waar de inmiddels overleden Beek destijds werkte. Alrijne heeft contact met de donorkinderen en ouders die nu bekend zijn en die daar behoefte aan hebben.

Het Alrijne werd medio vorig jaar door Fiom benaderd, een organisatie die onder meer helpt om afstammingsvragen te beantwoorden via DNA-onderzoek. Tot 2004 mochten zaaddonors anoniem blijven en in de jaren zeventig en tachtig waren zaaddonaties dat ook meestal. De wensmoeders die zich bij Beek meldden, verwachtten dat ook. Zij waren er ook niet van op de hoogte dat Beek zijn eigen zaad gebruikte.

Impact

„In de jaren dat deze arts werkzaam was, bestond er nauwelijks regelgeving rondom fertiliteitstrajecten. Het vakgebied was nog in ontwikkeling”, stelt Alrijne in een verklaring. „We willen graag benadrukken dat de situatie inmiddels volledig anders is. We hanteren landelijke protocollen en werken op een vaste en zorgvuldige manier. Onze werkwijze wordt regelmatig gecontroleerd via audits. Alrijne gebruikt al jaren geen donorzaad meer bij fertiliteitstrajecten.”

„We zijn hier enorm van geschrokken. Zoiets heeft natuurlijk flinke impact op de betrokken ouders en kinderen. We zijn direct in gesprek gegaan met de kinderen en ouders die dat wilden, om te luisteren en onze medewerking toe te zeggen’’, stelt Peter Jue van de raad van bestuur in de verklaring. ,,Wij erkennen de situatie waarin zij terecht zijn gekomen en willen zoveel mogelijk doen om informatie boven tafel te krijgen. De manier waarop deze arts destijds heeft gehandeld is onacceptabel.”

Om uit te zoeken wat er precies is gebeurd, laat Alrijne een onafhankelijke commissie onderzoek doen. Deze is begin januari gestart, onder voorzitterschap van Didi Braat, emeritus hoogleraar Obstetrie en Gynaecologie, alsmede Voortplantingsgeneeskunde aan het Radboudumc. Zomer 2022 hoopt het ziekenhuis de uitkomsten beschikbaar te hebben. Wie ook denkt mogelijk een van Beeks donorkinderen of wensmoeders te zijn, kan zich melden via 071-5829259 of informatiecentrum@alrijne.nl.

Lees ook: Gynaecoloog Jan Wildschut gebruikte eigen sperma in plaats van vaderzaad

Zwolle

Ziekenhuis Isala in Zwolle riep vorige week oud-patiënten van gynaecoloog Jan Wildschut op zich te melden. Als arts van het vroegere Sophia Ziekenhuis, de voorganger van Isala, verwekte de dokter eind vorige eeuw minstens 47 kinderen met zijn eigen sperma in plaats van dat van donoren. Dat werd eerder geconcludeerd in een rapport van een speciale onderzoekscommissie. Mede omdat ’de dossiervorming destijds beperkt’ was, gaat het ziekenhuis op deze manier op zoek naar betrokkenen. Wildschut, die ook een tijdlang in Leiden werkte, was tot begin jaren negentig actief.

Een woordvoerster van het Alrijne ziekenhuis laat desgevraagd weten dat ze heel graag in contact komen met patiënten van de arts en hun kinderen. ,,We willen kijken wat we kunnen doen”, zegt een woordvoerster. Wat dat concreet kan zijn, moet onderzoek van de speciaal ingestelde commissie uitwijzen. De voorzitter van de commissie werkte ook in het ziekenhuis in Zwolle en heeft daarover inmiddels een rapport gepubliceerd. ,,We hopen dat we daarvan kunnen leren”, zegt de woordvoerster. ,,We willen zoveel mogelijk informatie achterhalen. Daarom roepen we nu mensen op zich bij ons te melden. Vervolgens kan een onafhankelijke commissie daar onderzoek naar doen.” Of er strafrechtelijk nog iets kan gebeuren, weet ze niet. De betrokken arts van het Alrijne is overleden, net als die van het Isala.

Isala legt op de eigen website uit dat ieder kind het recht heeft te weten wie zijn biologische ouders zijn. ’Maar sommige ouders van kinderen die met kunstmatige inseminatie van donorzaad (KID) ter wereld zijn gekomen durven niet te vertellen dat ze donorkind zijn. Er is angst voor openheid bij alle betrokken partijen als het om KID gaat door de negatieve publiciteit en zeker als het gaat om een zaak waarbij de arts zelf de donor blijkt te zijn.’

Isala schrijft ook op de website dat er ook een kans is op aangeboren afwijkingen bij kinderen uit relaties van halfbroers en -zussen die niet van elkaar weten dat zij dezelfde biologische vader hebben. ’Ouders die hun kinderen niet hebben geïnformeerd over hun afkomst, zouden hun kinderen alsnog kunen vertellen dat zij een donorkind zijn.”

Ook fertiliteitsearts Jan Karbaat uit Rijswijk, over wie de documentaire Het zaad van Karbaat is gemaakt, behoorde tot de stal van stiekemerds. Hij zou tientallen donorkinderen hebben verwekt met zijn eigen zaad, maar dat zei hij er niet bij. Hij is nooit veroordeeld omdat hij een maand voor de rechtszaak overleed.

Het ziekenhuis publiceerde deze video, waarin lid van bestuur Peter Jue een verklaring geeft:

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.

Meer nieuws uit Leiden

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.