Gezocht: Leidenaars die als vrijwilliger willen meedoen met het maken van een ’saaie’ lap stof

Het begint allemaal met de wol van de schaapskudde.

Het begint allemaal met de wol van de schaapskudde.

Theo de With
Leiden

Van schaap tot een lap stof. Met liefst zoveel mogelijk Leidenaars gaan de kunstenaars Sara Vrugt en Nina Mathijsen dat de komende maanden voor elkaar zien te krijgen.

Ze reizen daarvoor met een mobiel atelier langs diverse plekken in en aan het Singelpark. Ze beginnen op zaterdag 18 juni in het Rembrandtpark met het scheren van schapen. Op zaterdag 10 september eindigt het kunstproject in Museum De Lakenhal met de presentatie van de vervaardigde lap saai.

Saai is een minder bekende stofsoort dan Leids laken. Het was min of meer de opvolger van het middeleeuwse Leids laken, dat tot 1574 populair was. ,,Laken was een heel zware en dikke stof’’, weet Sara Vrugt. ,,Dat werd op een gegeven moment elders goedkoper geproduceerd. Daarvoor in de plaats kwam saai, een lichtere wollen stof van een andere kwaliteit. Het was wat eenvoudiger en vandaar ook de naam saai.’’

Opdrachtgever

De Vrienden van het Singelpark zijn de opdrachtgever voor dit community kunstwerk. Ze plaatsten in het najaar van 2020 al vijf kunstwerken in het park. Het zesde zou op een later moment volgen, werd beloofd. Dat wordt de bijdrage van Vrugt en Mathijsen, die de titel ’Van Kade tot Zelfkant’ heeft gekregen.

,,Kade verwijst naar de kades van de singels en de grachten in Leiden’’, zegt Vrugt. ,,Het water werd gebruikt in de lakenindustrie, bijvoorbeeld voor het wassen van de wol, maar ook om afvalstoffen in te lozen. De zelfkant is de zijkant van de stof, maar verwijst ook naar de zelfkant van de samenleving. In de onderklasse werden de goedkope arbeidskrachten voor de textielindustrie geworven. Dat was toen zo in Leiden en nog steeds zo in sommige Aziatische landen waar textiel voor de westerse markt wordt geproduceerd.’’

Vieze wol

Elke stap van het productieproces wordt doorlopen. ,,We beginnen dus op 18 juni met het scheren van de schaapskudde, die in Zuid- en Noord-Holland wordt ingezet voor begrazing’’, legt Sara Vrugt uit. ,,De vieze wol wordt vervolgens in de gracht gewassen met behulp van manden en stokken. Precies zoals het vroeger ook ging.’’

Elke stap wordt zo authentiek mogelijk uitgevoerd. ,,We willen de deelnemers letterlijk laten voelen hoe hard werken het was en de arbeidsomstandigheden waren in de zestiende en zeventiende eeuw niet heel erg rooskleurig. Arbeiders genoten nauwelijks bescherming.’’

Urine

Het mobiele atelier wordt telkens verplaatst naar een plek, die aansluit bij de fase van het productieproces. Zo gebeurt het spinnen op de Garenmarkt, het vollen nabij de Vollersgracht en het verven in het Blekerspark. ,,Voor het vollen werd een mengsel van boter en urine gebruikt. Wij vangen in het mobiele atelier de urine van onze deelnemers op. Dat wordt na een paar weken een soort ammoniak. Ik heb me laten vertellen dat naakte mannen met hun voeten in een bak door dit mengsel stampten. Wie weet vinden we daar ook nog vrijwilligers voor’’, lacht Sara Vrugt.

Ze hoop dat zoveel mogelijk inwoners van Leiden de komende maanden willen meehelpen met dit project. ,,We werken steeds van woensdag tot en met zaterdag en er zijn altijd twee begeleiders om alles in goede banen te leiden. Je hoeft er echt geen verstand van te hebben.’’ De saai komt in de collectie van Museum De Lakenhal en wordt in het najaar tentoongesteld.

Meer informatie en aanmelden: www.vankadetotzelfkant.nl

Lees ook: Openluchttentoonstelling in het Leidse Singelpark: kunstwerken op de grens

Meer nieuws uit Leiden

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.