Nog vóór de eerste lockdown sloot Avifauna preventief haar deuren. Door de coronacrisis leerde het vogelpark dat het zeer flexibel is: ’Dieren trekken zich niks aan van corona’

Avifauna-directeur John de Hoon bij de aanbouw van het nieuwe gebied voor Zuid-Amerikaanse dieren.

Avifauna-directeur John de Hoon bij de aanbouw van het nieuwe gebied voor Zuid-Amerikaanse dieren.© Foto Taco van der Eb

Rutger de Quay
Alphen aan den Rijn

Nu de coronacrisis zo goed als ten einde is, is het tijd om de balans op te maken. Hoe hebben ondernemers in Alphen aan den Rijn de coronacrisis doorgemaakt, en hoe kijken ze erop terug? Met vandaag: John de Hoon, directeur van vogelpark Avifauna.

In maart 2020 kondigde premier Rutte aan dat het land min of meer op slot ging. Wat was je eerste reactie daarop?

„Helemaal verrast waren we niet. We hebben veel contact met de burgemeester en andere dierentuinen in Nederland. Veertien dagen voor de sluiting zelfs dagelijks.”

Toen dachten jullie onderling: dit gaat niet goed?

„Voordat premier Rutte besloot het land op slot te gooien, hadden wij al onze deuren gesloten. Preventief, want we hoefden dat nog niet. Op 13 maart 2020 waren we voor het laatst open. We vonden het tricky voor de veiligheid van onze medewerkers en bezoekers. Nederland werd best bang, en onze bezoekersaantallen liepen daardoor snel terug. Hier is geen houden meer aan, vonden we.”

Schrijf je in voor de gratis AlphenCC nieuwsbrief en mis nooit meer nieuwtjes uit Alphen aan den Rijn

Bij de eerste coronasluiting dacht men dat het een aantal weken was. De praktijk bleek een stuk weerbarstiger. Hoe gingen jullie daarmee om?

„We gingen ervan uit dat we op 1 juni weer open zouden gaan. Dat bleek ongeveer te kloppen. In de winter komen er een stuk minder bezoekers, we moeten het vooral van het voorjaar en de zomer hebben. Wij verzorgen onze dieren met geld uit entree-inkomsten, horeca en sponsoring. En dat geld kwam er niet…”

Maar de kosten liepen wel door. De dieren moeten eten hebben. Hoe vingen jullie dat op?

„Onze kosten liepen bijna voor honderd procent door, zonder inkomsten. Ik maakte me wel zorgen. Gelukkig hadden we wat vet op de botten. De overheid kwam gelukkig ook snel met verschillende regelingen. We konden aanspraak maken op de tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkgelegenheid (NOW-regeling), dus we werden redelijk gecompenseerd en hoefden niemand te ontslaan. Helaas hebben we wel enkele contracten niet verlengd. In juni 2020 gingen we open, toen vielen de bezoekersaantallen een beetje tegen, maar in juli en augustus werd het écht druk. Mensen hadden er weer zin in. Je zag een soort inhaaleffect.”

(Tekst gaat door onder de foto)

Een nabootsing van het Zuid-Amerikaanse pampagebied, nu in aanbouw in Avifauna.

Een nabootsing van het Zuid-Amerikaanse pampagebied, nu in aanbouw in Avifauna.© Archieffoto Hielco Kuipers

Zorgde het gebrek aan bezoekers er ook voor dat jullie bijvoorbeeld investeringen uitstelden?

„Als dierenpark investeren we veel, bijvoorbeeld in nieuwe dierenverblijven. Veel van die investeringen hebben we on hold gezet. Door covid ging de gemeente zich zorgen over ons ging maken, dus kwam er een steunfonds. Ze hielpen ons bij investeringen die wij uitstelden, maar waar wij wel een verplichting voor zijn aangegaan. Ze waren heel coulant. Je proefde bij de overheid de stemming: corona is heel vervelend, maar daar mogen de dieren niet de dupe van worden. En dat niet alleen: abonnementhouders verlengden hun abonnement, ondanks dat we gesloten waren. Wij zamelen geld in in het park. Normaal loopt dat in de duizenden euro’s, maar het werd nóg meer. Bezoekers én fondsen waar wij gebruik van maken, werden een stuk vrijgeviger.”

Horecabedrijven verkochten tijdens de lockdown veel coupons, waarmee je het bedrijf kon steunen. Hebben jullie ook zulke acties opgetuigd?

„Abonnees hebben massaal hun lidmaatschap voortgezet. Als het abonnement eindigde, stuurden we een mailtje met de strekking: ’U mag opzeggen, maar we hebben het zwaar én de dieren hebben het zwaar. U kan ons helpen door het abonnement niet op te zeggen’. Daar werd gehoor aangegeven.”

Lees ook: Avifauna viert terugtocht corona met opening van nieuw verblijf voor stellers zeearenden: ’We hebben slapeloze nachten gehad’

Toen jullie in juni 2020 weer open mochten, mochten jullie nog niet ’zoals vanouds’ open. Hoe ging dat?

„Het was een gedoe. Eenrichtingsverkeer inrichten, voor de vogeldemonstratie was een reservering verplicht, ontsmettingsapparaten, afstand houden tot de dieren... Allemaal gedaan door vrijwilligers. Ze hebben nog nooit zoveel geholpen.”

Werd het personeel niet moedeloos omdat ze de bezoekers constant op de regels moesten wijzen?

„Er komen hier duizenden mensen. Daar zitten mensen tussen die coronaregels vervelind vinden. Voor vrijwilligers en medewerkers is dat niet leuk. Maar je doet het voor mens en dier. Het is vervelend, maar het moet. Vrijwilligers die normaal rondleidingen geven, stonden bij de halfapen om mensen te wijzen op de anderhalve meter afstand. Dat is heel anders. Toch hadden ze een enorme motivatie.”

Jullie hebben aanspraak gemaakt op verschillende regelingen. Hebben jullie daar veel voor terug moeten betalen?

„We hebben wel wat moeten terugbetalen, het bedrag schoof een beetje heen en weer. Uiteindelijk viel het mee.”

(Tekst gaat door onder de foto)

Een Avifauna-medewerker met de kleurrijke lori’s.

Een Avifauna-medewerker met de kleurrijke lori’s.© Archieffoto Taco van der Eb

De zomer in 2020 verliep dus oké, maar toen moesten jullie wéér dicht. Hoe was dat?

„Het feestje begon weer van voor af aan. De tweede lockdown was onverwachter dan de eerste. We dachten dat we ervan af waren. Het was een deceptie. Gelukkig bezochten vanaf juni 2021 veel bezoekers het park weer en kregen we vet op de botten. Eind 2021 besloten we daarom te investeren in een nieuw dierenverblijf. Dat was spannend, maar we waren voldoende gecompenseerd, zodat dat we het aandurfden.”

Dat is best een wilde gok middenin een gedwongen sluiting…

„Zeker. Maar we moeten ons blijven ontwikkelen. Steeds betere verblijven voor de dieren en leuker voor de bezoekers.”

Waren er momenten waarop je ’s nachts wakker lag en vreesde voor het voortbestaan van het vogelpark?

„In het eerste coronajaar zeker. Het was zorgelijk. In juni 2020 bleven de bezoekersaantallen achter, mensen waren voorzichtig. Dan vraag je je af: hoe lang houden we dit vol? Op het moment dat corona over was, en de bezoekers móchten komen maar ze komen niet, dan maak je je zorgen. Stel dat men thuisblijft? Ik lag er wakker van. In de eerste maanden van de lockdown lag ik ook veel wakker. Maar het draagvlak en de achterban van Avifauna bleken zo groot te zijn, dat ik mij in de tweede lockdown minder zorgen maakte. Ik wist: ze laten ons niet stikken. In de eerste lockdown belden de wethouder en de burgemeester met de vraag hoe het ging. Avifauna is heel belangrijk voor de stad. Mensen vinden dat je dieren niet aan hun lot kunt overlaten. Ik denk dat zelfs áls ik geen salarissen meer zou betalen, dan zou het personeel alsnog komen.”

Lees ook: Kinderloze roofvogels uit Avifauna krijgen adoptiegiertjes uit Rotterdam: ’Mooie manier om ernstig bedreigde diersoort te beschermen’

Avifauna heeft geen enorme financiële kater overhouden aan de coronacrisis?

„We stonden iets meer stil dan we wilden, want we wilden investeren. Dat liep wat minder. Maar we hebben de draad behoorlijk opgepakt. Als je nu het park inloopt, zie je dat het druk is. Ondertussen zijn we volop aan het vernieuwen.”

Welke lessen heb je geleerd uit de crisis?

„Naar een dierentuin of natuur gaan geeft mensen heel veel rust. Als je mensen opsluit in een lockdown, dan zie je dat er een enorme behoefte is voor dieren, natuur en dierentuinen. We zijn heel creatief en flexibel gebleken, dierverzorgers gingen toiletten schoonmaken. Als bedrijf ben je veerkrachtig. Ook als wij mensen een groot probleem hebben, gaan de natuur en de dieren gewoon door. Ze leggen eieren en krijgen jongen. Dieren trekken zich niks aan van corona. Dieren misten zelfs de bezoekers.”

Onderaan de streep: zie jij je als een winnaar of verliezer van deze crisis?

„Ik ben te optimistisch om mijzelf als verliezer te beschouwen. Even a bad experience is a good experience. We hebben er veel van geleerd. In slechte tijden leer je je vrienden kennen. In de crisis hebben we gemerkt dat we veel vrienden hebben. Als team komen we er sterker uit.”

Lees ook: Avifauna bouwt nieuw verblijf voor reuzenmiereneter en lama-dubbelganger vicuna: ’Heel aaibaar en schattig’

In de serie De winnaars en verliezers van de coronacrisis maakt Alphen CC de balans op: hoe kijken ondernemers terug op de crisis, en wat hebben ze ervan geleerd? Heeft u tips of wil u reageren? Stuur een e-mail aan r.de.quay@mediahuis.nl. Deze serie is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Kwaliteitsimpuls Zuid-Hollandse Journalistiek.

De Hoon werkt al z’n hele leven in dierentuinen. Voordat hij bij Avifauna terecht kwam, werkte De Hoon in een Spaanse dierentuin en in de Apenheul in Apeldoorn. De afgelopen twintig jaar was als directeur bij Avifauna. Het park was lang onderdeel van het nabijgelegen Van der Valk-hotel, maar in 2013 is de dierentuin verzelfstandigd als stichting. Avifauna telt ’ongeveer’ veertig vaste medewerkers, circa veertig á vijftig oproepkrachten en even veel vrijwilligers. Vóór corona trok Avifauna tussen de 350.000 en 400.000 bezoekers. In het eerste coronajaar, 2020, kromp het bezoekersaantal met circa 40 procent. Gelukkig lijkt het bezoekersaantal momenteel weer min of meer te groeien naar ’normale’ proporties.

Meer nieuws uit Alphen

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.