De koning die gratie verleent: bijzonder, maar niet uitzonderlijk. ’Het komt geregeld voor’

Koning Willem-Alexander.© ANP / ANP

ANP
DEN HAAG

Het komt geregeld voor dat koning Willem-Alexander gratie verleent, zoals dat woensdag bij oud-presentator Frank Masmeijer is gebeurd. Dat stelt de Raad voor de rechtspraak. Hoe bijzonder het is dat dat gebeurt in een zwaar delict - zoals cocaïnesmokkel, waar Masmeijer voor is veroordeeld - is moeilijk te zeggen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) maakt openbaar hoe vaak gratie wordt verleend, maar niet in wat voor zaken dat gebeurt.

Masmeijer, de 60-jarige oud-presentator die een straf van negen jaar uitzat voor cocaïnesmokkel, vertelt dat hij tot zijn eigen verbazing anderhalf jaar eerder is vrijgekomen uit de gevangenis door een besluit van Willem-Alexander.

Bij gratieverlening wordt de straf die is opgelegd door een rechter kwijtgescholden. De minister van Rechtsbescherming, in het huidige kabinet is dat Franc Weerwind, beoordeelt de verzoeken met een advies van de rechter en het Openbaar Ministerie, zo legt de Rijksvoorlichtingsdienst uit. De minister neemt op basis daarvan een besluit. Tot slot zet de koning een handtekening. De Rijksvoorlichtingsdienst doet geen uitspraken over de grond waarop een besluit is genomen.

Uit cijfers van JenV blijkt dat vorig jaar 657 gratieverzoeken werden gedaan, waarvan er 131 werden verleend. Het jaar daarvoor werden 87 van de 558 gratieverzoeken ingewilligd.

Betwist

Geert-Jan Knoops, een van de advocaten van Masmeijer, noemde het op NPO Radio 1 „uitzonderlijk” dat iemand gratie krijgt in Nederland. „In dit geval in het bijzonder, omdat meneer Masmeijer toch voor een zeer ernstig feit was veroordeeld, hoewel men altijd zijn betrokkenheid heeft betwist.” Gratie wordt volgens Knoops slechts verleend in „uitzonderlijke gevallen.” „Dan moet u denken aan buitengewone humanitaire omstandigheden die niet eerder bekend waren bij de rechtbank of het hof, of omstandigheden die hebben gemaakt dat iemand een totaal ander leven is gaan leiden of gaat leiden.”

Lees ook: Nationale politie verontwaardigd over gratie Masmeijer: ’Dit is niet uit te leggen’

Het verlenen van gratie gebeurt dus vaker. Vorig jaar verleende de koning gratie aan Cevdet Yılmaz. In 1983 werd hij tot levenslang veroordeeld voor het doodschieten van zes mensen in café ’t Koetsiertje in Delft. Na bijna 38 jaar kwam hij vrij. Een ander voorbeeld komt uit 1986. Toen verleende toenmalig koningin Beatrix gratie aan Hans van Z., die bijna twintig jaar eerder levenslang had gekregen vanwege drie roofmoorden.

Meer nieuws uit Uitgelicht

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.