Praatjesmakers die zichzelf erg serieus nemen | column

Jelte Krist.© Foto Ella Tilgenkamp

Jelte Krist

Ik stond vorige maand op een podium bij het Grootste Kennisfestival van Nederland. In een rode boxershort. Want het lijkt mooi, die experts en leiders in strak pak, overhemd en stropdas. In feite staan ze in hun onderbroek.

Ze hebben een koffer vol interventies en tips die de mens en samenleving zogenaamd beter maken. Maar 70 procent van de veranderprogramma’s haalt niet de vooraf bedachte resultaten, van trainingen en seminars leren mensen amper iets en 75 procent van sociaalwetenschappelijk onderzoek is niet reproduceerbaar: als de interventie in een andere situatie plaatsvindt krijg je hele andere resultaten. Dus stond ik in mijn rode boxershort. Een statement tegen al die managementgoeroes die leentjebuur spelen bij de sociale wetenschappen, de tekentafelhelden en het Twitter-leiderschap. Simplisme, kletsen en schreeuwen. Praatjesmakers zijn het.

En ze krijgen massaal het podium in ons land. ASAF live en het Nieuwe Luxor Theater. Gigantische zalen met luxe stoelen die gevuld worden door mensen die honderden euro’s voor een kaartje kunnen betalen. Hrm-, leiderschaps- en changeprofessionals laten zich er in een paar uur bijpraten op het gebied van Future Focused Leadership en Master your mindset. Geniale inzichten van magische sprekers, hippe muziek en leerzame micro-learnings. Leren als entertainment. Met een goedgebekte dagvoorzitter die als Jochem van Gelder met de praatjesmakers in gesprek gaat. Het verschil is dat in dit programma de kinderen zichzelf erg serieus nemen.

Ook op de podia bij de overheid wordt uren gepraat. Stikstof, jeugdzorg, mondkapjesdeal? Eerst moet grondig worden uitgezocht wat er is gebeurd. Daarvoor worden commissies in het leven geroepen, die worden ondersteund door adviesbureau Deloitte, die een rapport op leveren, waarna een taskforce start die een aantal aanbevelingen zal presenteren. Met een beetje geluk onder leiding van Johan Remkens. In organisaties is het weinig anders: in de boardroom tekenen we het stroomschema, dat wordt uitgewerkt door de stuurgroep, die het vervolgens delegeert naar de projectgroep, die een serie interventies ontwikkelt tijdens een heidag. Uiteraard begeleid door een externe partij. Want anders is geen sprake van psychologische veiligheid, een basis van vertrouwen en dus geen goed gesprek.

En zo praten wij heel wat af. En dat is natuurlijk erg comfortabel. Of je nu een goeroe op een podium bent of een luisteraar in een zaal. Een adviseur met utopische plannen of stuurgroeplid met fraaie aanwijzingen. Niemand heeft skin in the game: het dragen van persoonlijke gevolgen als het misgaat. Terwijl een gevoel van urgentie, betrokkenheid op gevoelsniveau en een heilig moeten juist belangrijk zijn voor leren en veranderen in de praktijk. Leiderschap gaat om visie, betekenisgeving en verbanden zien. Maar laten we er alsjeblieft niet alleen over praten. We moeten het ondervinden. Opstaan, ernaast gaan staan en blijven staan. Het is tijd dat leiderschap en expertise in ons land deze vorm krijgt. Niet weglopen of blijven hangen in het gemak van geklets, maar het ongemak aangaan. In alle eerlijkheid, met al het niet-weten en met het besef: ook ik sta in mijn onderbroek.

PS Ik moet oppassen dat ik niet te veel praatjes heb. Om die reden is dit mijn een na laatste column voor deze krant.

Jelte C. Krist is organisatie- en veranderkundige

Meer nieuws uit Achtergrond

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.