Kras je scherp en luid omdat je denkt dat mensen je niet willen horen? Elisabeth Ebbink traint mensen in spreken. ’Je moet gelukkig worden van je eigen stem’

Elizabeth Ebbink.© Foto Studio Kastermans / Alexander Mark

1 / 2
Nancy Ubert

Je kunt haar horen kraken, gakken, grommen, piepen, sjirpen of knerpen. Ze is een levend instrument dat niet alleen woorden laat horen maar ook andere informatie prijsgeeft. Zoals emoties of karaktereigenschappen. Hoe ze wordt gebruikt, is net zo belangrijk als waarvoor ze wordt ingezet. Ode aan de stem die toont wie je werkelijk bent. Gebruik haar goed.

Voor zeggingskracht heb je een goede stem nodig. Elizabeth Ebbink weet er alles van. Ze studeerde psychologie en klassieke zang; gaf zangles naast haar werk bij onder andere de Nederlandse Opera en ontpopte zich van lieverlee tot stemtrainer en -coach. Nu leert ze je hoe je leiderschap in je stem kunt laten doorklinken. En hoe je met jouw woorden anderen (wel) kunt bereiken. ,,Sturen maar niet dwingen.’’

Ze zou willen dat we allemaal gelukkig worden van onze eigen stem. Als je eenmaal voelt hoe rijk en prettig de klank van jouw unieke stem is, word je vanzelf blij. Hoe klinkt zo’n stem? In haar nieuwe boek ’Ligt het aan je stem?’ beschrijft ze het geluid. ,,Het gaat om een klank die nergens wordt afgeknepen, geduwd of geperst. Het lijkt bijna een leeg gevoel in je keel; de stem lijkt vanzelf te gaan. ’Gratis geluid’, noemde mijn zanglerares dat. De ruimte in je stem, geeft ruimte in je ziel.’’ Dan lijkt het alsof de spreker goed voelt wat hij zegt. En voel je je stem, dan kun je beter overbrengen wat je wilt en bedoelt. ,,Dan ben je, zoals ik dat noem, een vrije spreker en die wordt door anderen graag gehoord. Een vrije klank werkt aanstekelijk.’’

(Luister naar de stem van Elizabeth in dit geluidsverhaal en lees daarna verder)

Iedereen kan zijn vrije stem laten klinken. Welk beroep je ook uitoefent. De vrije stem zorgt er onder meer voor dat je betere relaties hebt met de mensen om je heen. ,,Dat effect is direct merkbaar. Zodra je je stem verbetert, beginnen mensen anders op je te reageren.’’

Elizabeth Ebbink werkt nu zo’n twintig jaar als trainer van spreekstemmen. ,,Ik vind dat het tijd is geworden om al mijn kennis en ervaring te delen.’’ Daarin past haar nieuwe boek. ,,Nu ben ik van nature eigenwijs maar ik durf wel te stellen dat ik in al die jaren die achter me liggen veel heb geleerd, gezien en gehoord. Ik heb het idee dat ik zo langzamerhand nu wel doorheb hoe het in elkaar zit, maar nog steeds ontmoet ik mensen voor wie de materie compleet nieuw is. Terwijl het zo belangrijk is om de vrijheid in je stem te vinden.’’

(Tekst gaat door onder de foto)

© Foto Studio Kastermans/Alexander Marks

Kattengejammer

Het interview vindt plaats in de vrijstaande praktijkruimte in de achtertuin van haar karakteristieke huis dat zo’n honderd jaar oud is. Kublai, een Aziatische korthaar, wil erbij zijn en krabt aan de deur. Zolang de mezzosopraan niet zingt vindt Kublai alles goed wat daar gebeurt. Maar als ter illustratie een aria klinkt, zwelt het kattengejammer aan. Al snel hoor je Kublai er bovenuit. ,,Hij doet graag met me mee.’’ Wie niet? Of je nu haar boek leest, naar haar luistert of je door haar laat coachen; deze vrouw weet je in vervoering te brengen. Voor je het weet hang je aan haar lippen. Dat lees je overigens ook in de jubelende reviews op haar website terug.

Als spreekstemtrainer werkt ze met uiteenlopende mensen, van baliemedewerker tot ceo van een multinational. ,,Want de stem is gehoorzaam en laat alles wat je denkt en voelt doorklinken. Dat kun je in elk beroep benutten.’’

Vaak begint het met een technische vraag. ’Mijn stem slaat over als ik iets spannend vind’. ’Ik praat te zacht’. Of: ’Na een dag werken heb ik last van mijn stem’. Om zulke problemen op te lossen, heb je moet je eerst de techniek begrijpen. ,,Daarna wordt het echt spannend. Durf maar eens het nieuwe geluid van je stem te laten horen. Dat is voor veel mensen best moeilijk. Sommige mensen vragen zich bijvoorbeeld onbewust af of ze wel recht van spreken hebben. Zijn je woorden opbouwend bedoeld, vraag ik dan. En bedoel en voel je wat je wilt zeggen? Dan heb je wel degelijk recht van spreken.’’

(Tekst gaat door onder de foto)

Natuurlijk gaat het ook om de inhoud maar of je nu een toespraak houdt, deelneemt aan een vergadering of spontaan in een goed gesprek terechtkomt, het draait vooral om gevoel. ,,Als de mensen die naar jou luisteren ervaren dat je meent wat je zegt, dat je anderen met respect behandelt, dat je inspirerend bent en misschien wel moedig, dan krijgt de inhoud van jouw uitgesproken woorden vanzelf vleugels. Bijna vanzelf gaan mensen dan met jouw boodschap aan de slag.’’ In het boek schrijft ze daarover: ,,Omgekeerd werkt het helaas ook. Spreek je sussend als een natte deken? Of kras je te scherp en te luid omdat je denkt dat je dat ze je niet willen horen? Klink je uitdagend, denigrerend, sarcastisch? Wat denk je dat het effect dan op je luisteraars is?’’

Misvatting

Het is een misvatting om te denken dat je stem nu eenmaal is zoals hij is. Los van de techniek waaraan je flink kunt sleutelen, kun je ook afrekenen met al dan niet onbewuste remmingen en beperkingen, vertelt ze. Onze stem wordt niet alleen gevormd door de natuur, maar ook door de ervaringen die vanaf babytijd opdoen. ,,Ik hoor het meteen als een stem geremd of verkleind is. Eigenlijk kies je voor je eigen klank. Je kunt mensen die je bewondert imiteren. Of je wilt juist afrekenen met bepaalde klanken.’’ Bijvoorbeeld omdat je niet wil lijken op die snerpende stiefmoeder. ,,Of omdat je niet wilt klinken als die dominante vader. En dan zorg je ervoor dat jouw geluid bescheiden is.’’

Ze ziet het als een belangrijke taak (,,Ik ben zo blij met het werk dat ik mag doen. Ik had als operazangeres natuurlijk een ster moeten worden maar dit werk is veel leuker’’) ervoor te zorgen dat een stem zo goed mogelijk doet waar ze voor is bedoeld. ,,Een stem kan altijd meer dan dat ze dagelijks laat zien.’’ Een citaat uit het boek: ,,Het is een heel lekker gevoel om de trilling van je stembanden te voelen joelen in je schedel en te brommen in je borst. En het is altijd zo dat wat lekker voelt ook lekker klinkt. Zo is de stem een sleutel van het lichaam naar de ziel.’’

(Tekst gaat door onder de foto)

Naast opvoeding, persoonlijke ervaringen (waaronder trauma’s) speelt cultuur een belangrijke rol bij de vorming van de stem. Zo zijn vrouwen de afgelopen jaren gemiddeld genomen lager gaan praten. „Omdat ze net als mannen serieus willen overkomen.” Ook de snelheid van onze spraak is toegenomen. „We doen elkaar allemaal na. Ook met dat snelle praten. Luister maar eens naar televisieprogramma’s uit de jaren tachtig. Hadden we toen alle tijd, denk je dan. Wie snel praat, kan meer woorden kwijt. Maar dat betekent niet dat die informatie er ook echt toe doet. Sterker nog: de toespraak is minder kleurrijk en minder verrassend. Stemgebruik is overigens ook aan mode onderhevig. Soms wen je eraan. Zoals de bozejongensstemmen. Ik weet nog dat ik voor het eerst rappers hoorde. Vreselijk vond ik het. Nu hoor ik veel meer nuances.”

Praktijk

Er volgen inspirerende verhalen uit haar praktijk. Over een superslimme vrouw die met een piepstemmetje sprak. „Ontstaan in haar middelbare schooltijd toen ze, nadat ze een paar klassen had overgeslagen, als jongste van de groep kleuter werd genoemd. ’Ja, ik ben een kleuter’, antwoordde ze toen met dat rare hoge stemmetje dat ze al die tijd bleef gebruiken. Ze vergat het terug te draaien.”

Andere praktijkverhalen gaan over mannen die op leidinggevende posities terecht zijn gekomen en hun job niet durven te ’vullen’. „Dat hoor je natuurlijk meteen in het stemgebruik terug. Daarbij is hun boodschap: ’Ik weet niet hoe ik het moet doen. Met mijn lijf, mijn stem en mijn leven’. Ook wat dit betreft heb ik zulke mooie transformaties meegemaakt. Ja, het gaat in mijn praktijk om de stem, maar die stem is zo voedend.”

Boek

Iedereen kan zijn stem verbeteren. Het boek ’Ligt het aan je stem’ is wat dat betreft een praktisch hulpmiddel. Elizabeth Ebbink beschrijft daarin onder meer vier stemdimensies (hard-zacht, hoog-laag, hees-scherp en snel-langzaam) en maakt duidelijk welk effect deze hebben, wat de stem precies doet met ons en waarom. Zoek je autoriteit? Warmte? Grenzen stellen? In het boek vind je daarvoor de ’stemrecepten’.

elizabethebbink.nl

Meer nieuws uit Achtergrond

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.