Probeer niet de hele wereld te vriend te houden | column

Jolein de Rooij

Pleasers willen het anderen zo graag naar de zin maken dat ze daarbij hun eigen grenzen overschrijden.

Dat gold bijvoorbeeld voor verkoper Victor: „Ik was voortdurend alert op de minste zweem van irritatie of teleurstelling bij klanten. Ik hing de hele dag aan de telefoon om echte en denkbeeldige branden te blussen. Ik werd meegezogen in een eindeloze stroom van werk die ik niet meer kon overzien.”

Pleasers zijn voortdurend bang om te worden buitengesloten of niet te worden geaccepteerd. „Ze volgen een strategie die veel energie vreet, maar niks oplevert”, vertelde psycholoog en stress- en burn-outcoach Annita Rogier me ooit. Ook lopen ze het risico zichzelf te verliezen. „Omdat ze altijd alleen maar rekening houden met anderen, weten ze vaak niet meer wat ze zelf willen.” Ze kunnen bovendien heel gestrest raken als de sfeer slecht is. „Pleasers zullen er alles aan doen om het gezellig te houden, ook als dat niet hun verantwoordelijkheid is of niet binnen hun macht ligt.” Dat werkt lang niet altijd in hun eigen voordeel: „Manipulatieve collega’s herkennen pleasers feilloos. Ze weten exact op welke knoppen ze moeten drukken om hun zin te krijgen.”

Pleasers lopen volgens Rogier het gevaar te verzuren. „Ze doen veel voor anderen en verwachten impliciet dat dat gedrag wederkerig is.” Daar komt bij dat ze niet snel het achterste van hun tong laten zien, ook niet als ze het ergens mee oneens zijn. „Als je een pleaser vraagt wat hij of zij zou willen, zal die vaak zeggen: ’Mij maakt het niet zoveel uit. Waar heb jij zin in?’ Tegelijkertijd kan zo iemand stiekem vinden dat er niet of nauwelijks met zijn of haar mening rekening wordt gehouden.”

Soms komt het gedrag van pleasers voort uit een jeugd met ouders die veel ruzie maakten. „De pleaser probeerde dan te sussen tussen de partijen.” Victor werd op de lagere school gepest. „Op de middelbare stopte dat, maar ik bleef me onveilig voelen. Ik was voortdurend bezig om iedereen te vriend te houden. Die neiging heb ik nog steeds, vooral in stresssituaties.” Het doorbreken van dat aangeleerde patroon werd voor hem naar eigen zeggen een belangrijk deel van de oplossing. De kunst voor pleasers is om zichzelf te leren waarderen zoals ze zijn, zegt Rogier, inclusief hun goede en minder goede eigenschappen. „Je hoeft echt niet perfect te zijn. Wees niet te bescheiden, bagatelliseer je prestaties niet.” Daarnaast adviseert ze om te oefenen met grenzen stellen. „Als iemand voordringt, zeg er dan wat van. Als je baas om zes uur vraagt: kun je dit nog even doen, zeg dan: ’Nu niet, maar morgen wel.”’ Maar het belangrijkste: leren omgaan met het oncomfortabele gevoel dat ontstaat als je een keer geen rekening met iemand anders houdt. „Probeer de situatie te relativeren: gebeuren er nu echt rampen? Of toch niet?”

Jolein de Rooij is psycholoog en journalist. Ze verdiept zich vooral in het thema ’emoties op de werkvloer’.

Daarover schrijft ze voor ons een wekelijkse column.

Meer nieuws uit Opinie-Column

Net Binnen

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.