Iedereen kan zijn als Darwin

Iedereen kan zijn als Darwin
© publiciteitsfoto

Zin in een luxe vakantie en tegelijkertijd iets goeds doen voor de wetenschap? Dat kan! De Leidse biologen Menno Schilthuizen en Iva Njunjić bieden ecotoeristen de kans om op het Maleisische deel van Borneo slakken, kevers en andere insecten te ontdekken die vrijwel zeker nooit eerder zijn beschreven. Onder het motto ’Iedereen kan een Darwin zijn’, trekken de ’citizen scientists’ het oerwoud in om daar te zoeken naar ’minder aaibare diertjes, die maar al te vaak veronachtzaamd worden’.

Schilthuizen is hoogleraar biologie aan de Universiteit Leiden en senior-onderzoeker bij Naturalis Biodiversity Center. Hij doet al jarenlang onderzoek naar de unieke natuur in Maleisië. Tijdens een veldcursus vorig jaar met Leidse studenten naar de berg Kinabalu op Borneo ontmoette hij meer dan eens ecotoeristen, die klaagden dat zij eigenlijk zo weinig wisten van de natuur waar zij met open mond van bewondering doorheen trokken. ,,We kregen allerlei vragen, als: ’Hoe ontdek je een nieuwe diersoort? Hoe wordt zo’n nieuwe soort geregistreerd?’ Ik kwam tot de conclusie dat er eigenlijk geen veldcursussen bestaan voor niet-biologen, terwijl deze mensen wel veel belangstelling hebben voor de natuur. Zo kwam ik op het idee om de kracht van ’citizen science’ te combineren met natuurtoerisme en DNA-technologie.’’

Stoomcursus

Schilthuizen en Njunjić richtten de organisatie Taxon Expeditions op, die tiendaagse expedities organiseert voor niet-biologen in Maleisisch Borneo. Ze krijgen van internationale experts een stoomcursus waarin ze leren hoe wetenschappelijk veldonderzoek in zijn werk gaat. Daarna trekken ze het bos in om kevers en slakken te vangen. Heel moeilijk is dat niet; met een schepnet, wat rottend vlees in een valletje of door simpelweg een boomblad om te draaien, valt al heel wat te ontdekken. Alle dieren worden geprepareerd, het DNA wordt afgelezen en op naam gebracht. De geëtiketteerde dieren worden opgenomen in de collectie van de Universiti Malaysia Sabah. Zo heeft elke ecotoerist een uniek en blijvend aandenken aan zijn vakantie: een officiële, wetenschappelijke beschrijving van een zelf-ontdekte diersoort. ,,Bovendien’’, zegt Schilthuizen, ,,hebben ze bijgedragen aan het in kaart brengen van de rijke, maar bedreigde biodiversiteit van Borneo.’’

Waar biologen zich soms ontberingen moeten getroosten om nieuwe natuur in kaart te bregen, ontbreekt het de citizen scientists aan niets. De expedities hebben plaats vanuit het comfortabele Maliau Basin Research Centre midden in het oerwoud. Zelfs amateurbiologen die minder goed ter been zijn, kunnen van daaruit veldwerk doen.

Taxon Expeditions is een privé-initiatief van Schilthuizen en Njunjić. Hij geeft er een deel van zijn werk bij Naturalis voor op. ,,Ik was toe aan iets nieuws’’, verklaart hij zijn stap. Een tiendaagse excursie kost 3900 euro ’voor het hele pakket’, exclusief reiskosten.

Wil je niks missen van Leidsch Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws