Jonge Afrikanen zien kans schoon

Jonge Afrikanen zien kans schoon
© Foto AP/Bram Janssen
Migranten op de Middellandse Zee wachten op 23 juni jl. in een rubberbootje totdat reddingswerkers van Artsen Zonder Grenzen hen aan boord nemen.

De Europeanen moeten de komende jaren rekening houden met een grote toevloed van migranten, waaronder vluchtelingen uit Afrika. Vooral in Egypte, Nigeria en Zuid-Afrika wachten miljoenen jonge, goed opgeleide en energieke mensen op een kans om hun landen te verlaten.

Europa kan zich daar maar beter op voorbereiden, zegt scheidend directeur Ton Dietz van het Afrika Studie Centrum Leiden. ,,Alleen maar denken: ’we willen ze niet, laat ze daar blijven’, is dom, politiek gevaarlijk en schept meer kansen voor extreem-rechtse partijen om de macht over te nemen.’’

Dietz ziet dat Afrika grote demografische veranderingen doormaakt. Jongeren zien weinig kansen voor zichzelf op het platteland, en willen ook graag uit onder de druk van hun grootouders, die willen bepalen met wie hun kleinkinderen trouwen en die ze dwingen ’om twintig jaar voor niks te werken’. Nu al woont 45 procent van de Afrikanen in steden, tegen het eind van de eeuw zal dat 70 procent zijn.

Dietz verwijst naar onderzoek van zijn oud-promovendus Hein de Haas, die ontdekte dat als mensen het economisch beter krijgen, ze het nieuwverworven kapitaal vaak gebruiken om kansen in het buitenland te benutten. Ze emigreren. Een bekend voorbeeld zijn de Nederlandse emigranten van de jaren ’50 en ’60. Ze vertrokken niet omdat het hier zo slecht ging, maar juist omdat het goed ging. De economische voorspoed gaf ze een springplank naar een nóg betere toekomst. Pas als de gemiddelde inkomens per hoofd van de bevolking in een land boven de 7000 dollar uitkomen, wordt emigratie onaantrekkelijk. Zulke rijke landen worden dan juist weer interessant als immigratieland.

Dat proces is in Afrika ook gaande. De mensen die nu naar Europa komen, doen dat niet omdat ze zo arm zijn. Ze hebben juist geld genoeg kunnen verdienen om de emigratie te betalen. Dat blijkt ook uit de soms aanzienlijke sommen die mensensmokkelaars voor de transit kunnen vragen: een illegale reis vanuit Midden-Afrika naar Italië kost tussen de 5000 en 9000 dollar. Economische groei in Afrika jaagt migratie aan. De redenering dat de Europese Unie geld moet steken in de economische ontwikkeling van Afrikaanse landen om de emigratie tegen te gaan, is volgens Dietz dus onjuist.

Drie politiek instabiele Afrikaanse landen moeten Nederland en de Europese Unie volgens Dietz goed in de gaten houden: Egypte, Nigeria en Zuid-Afrika. In deze landen wonen miljoenen jonge, goed opgeleide mensen die de afgelopen jaren hun kansen op economische voorspoed hebben zien verdampen, door politieke spanningen, economische malaise of - in het geval van Zuid-Afrika - anti-blank racisme.

Als in deze instabiele landen de vlam in de pan slaat, zullen miljoenen mensen het daar voor gezien houden en op zoek gaan naar een land ’waar ze hun kansen kunnen uitbuiten’. ,,Europa is niet eens de belangrijkste bestemming’’, weet Dietz. ,,De Golfstaten, China, Zuidoost Azië zijn belangrijker. Zelfs Latijns Amerika is in trek. Maar zelfs als een deel van de Egyptenaren - vaak goed opgeleid, technisch geschoold en met werkervaring in de bouw, de olie-industrie en het toerisme - naar Europa komt, schat Dietz de stroom migranten op vijf miljoen mensen. ,,Als je ziet tot welke politieke spanningen de komst van een miljoen Syriërs naar Europa heeft geleid, stel je dan eens voor hoe de komst van zoveel Egyptenaren Europa zal ontwrichten.’’

Harde buitengrenzen, meent Dietz, zijn in het nadeel van de EU. Het leidt ertoe dat wie eenmaal binnen is, binnen blijft. Veel van deze migranten willen handelen, werken, reizen en hun contacten met hun landen van herkomst zoveel mogelijk behouden. Ze willen niet per se op één plek blijven. Dietz pleit voor Europese wetgeving die rekening houdt met hun wensen. Hij denkt dat veel sociale en politieke spanningen in Europa hierdoor kunnen worden voorkomen of tenminste verzacht.

Wil je niks missen van Leidsch Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws