Leidse boekhandels houden stand

Leidse boekhandels houden stand
© foto hielco kUIPERS
Antiquariaat Klikspaan verkoopt meer boeken dan ooit, ’maar niet in de winkel’.

Van een universiteitsstad, waar volop gelezen en gestudeerd wordt, mag worden verwacht dat er een levendige boekhandel is. Toch doet Leiden het, vergeleken met steden van vergelijkbare omvang en ouderdom, niet bijzonder goed. Een definitie, laat staan exacte cijfers over wat ’goed’ is, ontbreekt overigens, zegt Corine Booij van de Nederlandse Boekverkopersbond.

Om daar toch inzicht in te krijgen, gingen we zelf aan de slag met adresgegevens uit de Gouden Gids. Met achttien boekwinkel op 120.000 inwoners heeft Leiden één boekwinkel op 6600 inwoners. Alle winkels tellen mee, inclusief stripzaken, jeugdboekhandels en christelijke boekwinkels. Daarmee bungelt de stad, vergeleken met andere steden van vergelijkbare omvang en ouderdom, nogal onderaan. Haarlem bijvoorbeeld heeft één boekwinkel op 5500 inwoners, ’boekenstad’ Deventer zelfs één op 5000. Leiden moet ook Zwolle (1 op 6000) en Nijmegen (1 op 6300) voor laten gaan.

Leidse boekliefhebbers zijn wel beter af dan die in universiteitsstad Delft: daar hebben de 96.000 inwoners de beschikking over veertien boekhandels en antiquariaten, dus één op 6800 inwoners. De cijfers suggereren dat Leiden onderbediend is: met één boekhandel er bij zou Leiden zich kunnen meten met universiteitsstad Nijmegen.

De Koninklijke Vereniging van het Boekenvak houdt op nationaal niveau ’kerncijfers’ bij over de boekhandel. Hieruit blijkt dat het aantal bij haar geregistreerde boekhandels tussen 2008 en 2015 afnam van 1135 naar 1021. Voor Leiden zijn geen cijfers bekend. In februari 2001 gaven de gezamenlijke boekhandels en prentenwinkels een folder uit om Leiden als boekenstad te promoten. Daarop prijkten toen 24 boekhandels, antiquariaten en één prentenwinkel - inclusief nu vergeten winkels als Antiquariaat Aioloz (dicht sinds 2008) en Zandvliet Reisboekhandel (sinds 2014 gesloten).

Waardedaling

Antiqaar Lodewijk van Paddenburgh van het gelijknamige antiquariaat in de Diefsteeg voelt de tegenwind. ,,Vergeleken met mijn eerste jaar op deze plek, twintig jaar geleden, is mijn omzet gehalveerd’’, zegt hij.

Het antiquariaat lijdt onder een enorme waardedaling van tweedehands boeken. Gebruikte boeken die tien jaar geleden nog een tientje opbrachten, gaan nu voor twee, drie euro van de hand. Antiquariaten reageren daarop door zich te specialiseren. Aad van Maanen van antiquariaat Klikspaan op de Hooglandse Kerkgracht kreeg laatst het aanbod om een bibliotheek van 15.000 titels te kopen, maar hij koos er slechts 5000 uit. Van Paddenburgh is gespecialiseerd in fotoboeken, die beter hun waarde behouden dan bijvoorbeeld romans.

Gebruikte boeken die de antiquariaten niet meer willen hebben, belanden in de kringloopwinkels. Daar staan soms wel 10.000 boeken voor een habbekrats op kopers te wachten.

Toch is het niet alleen kommer en kwel. Hoewel volgens Van Maanen bol.com de grootste boekhandelaar van Nederland is’, houdt hij zich met internetverkoop en boekenmarkten goed staande. ,,Ik verkoop meer boeken dan ooit en mijn omzet is ook groter dan ooit’’, zegt hij. ,,Maar als ik het alleen van mijn winkel moest hebben, was ik allang failliet. De winkel is verantwoordelijk voor ongeveer vijftien procent van de omzet. Tegen Leidenaars die op mijn website boeken kopen, zeg ik wel eens: ’U kunt ze bij mij ophalen, hoor’. Het antwoord is steevast: ’Nee, stuurt u ze maar op’, zo gemakzuchtig.’’ Antiquariaten die ook veilingen houden, zoals Burgersdijk & Niermans in de Nieuwsteeg, doen het ook goed.

Van oudsher verdienden de Leidse boekhandels goed aan studenten. Die markt, zegt woordvoerster Esther Beugels van boekhandel Kooijker, bestaat niet meer. ,,Studenten bestellen hun boeken tegenwoordig via internet of via hun studieverenigingen’’, zegt ze. Die bloeiende onlinemarkt betekende in oktober 2014 het einde voor juridische boekhandel Jongbloed in de Kloksteeg, een gemis dat door juristen sterk wordt gevoeld.

Ook het faillissement van V&D, een belangrijke trekker van bezoekers aan de stad, heeft Kooijker gevoeld. Verder verminderde het aantal bezoekers nadat de doorgang van de V&D tussen de Aalmarkt naar de Breestraat werd gesloten. ,,Nu die dicht is, scheelt dat in de aanloop’’, zegt ze. Toch gaat het met Kooijker zeker niet slecht, meent Beugels. ,,We draaien sinds onze verhuizing naar ons nieuwe pand, nu 2,5 jaar geleden, stationair.’’

De Leidse boekhandelaars reageren verdeeld op de vraag of in Leiden ruimte is voor een extra winkel, zoals de cijfers suggereren. Esther Beugels van Kooyker denkt dat er wel ruimte is voor een gespecialiseerde boekhandel. Antiquaar Van Maanen denkt daarentegen dat een algemene boekhandel zeker kans maakt. ,,Tussen Kooyker en Van Stockum is ook een groot verschil.’’ En een antiquariaat? Zowel Van Maanen als Van Paddenburgh zijn daar stellig over. ,,We raden niemand aan een antiquariaat te beginnen.’’

Wil je niks missen van Leidsch Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws