Puzzelen met oude kaarten

In hoeverre zijn oude kaarten nog actueel? Wat is er veranderd sinds de tijd dat ze werden gemaakt; wat niet? Een nieuwe digitale techniek, georeferencing genoemd, maakt het mogelijk om oude kaarten over hedendaagse, digitale kaarten heen te leggen. Veranderingen en overeenkomsten worden zo in beeld gebracht.

De Universiteit Leiden wil met het project ’Maps in the Crowd’ 7000 kaarten uit het voormalige Nederlands-Indië ontsluiten en roept daarbij de hulp van het Leidse publiek in. Tot eind december van dit jaar kunnen belangstellenden gedigitaliseerde oude kaarten koppelen aan moderne topografische kaarten in Google Maps.

De kaarten die de Universiteit Leiden wil ’georeferencen’, zijn afkomstig uit de kaartcollectie van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). In totaal bestaat die collectie uit 16.000 kaarten en 500 atlassen, die vooral dateren uit de 19de en 20ste eeuw. Ze beschrijven landstreken en steden van het huidige Indonesië, Suriname, de Antillen en Zuidoost-Azië en zijn destijds gemaakt door missionarissen, wetenschappelijk onderzoekers en militairen, die overzicht wilden krijgen in voor hen tot dan toe onbekende gebieden. Ook heeft het KITLV ’moderne’ kaarten verzameld, die gemaakt zijn na de dekolonisatie.

Zeekaarten

De Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) deden vorig jaar een experiment met de zogeheten Collectie van Keulen, een serie van 393 handgetekende zeekaarten uit de vroege 18de eeuw. Volgens woordvoerder Erik Weber van de UBL was het experiment een groot succes. Honderden deelnemers hadden binnen een paar weken bijna alle oude kaarten gekoppeld aan hedendaagse. De belangrijkste ontdekking was dat de oude kaarten veel minder precies zijn dan tot dan toe was aangenomen. Sommige kaarten waren zelfs zo onnauwkeurig, dat ze niet aan moderne kaarten te koppelen bleken.

Georeferencen

Bij georeferencen gaat het er om minimaal vijf controlepunten op de oude kaart te koppelen aan dezelfde vijf op een moderne kaart. De computer berekent de ’match’ en toont de oude kaart als ’overlay’ in Google Maps. De oude kaarten en Google Maps worden naast elkaar getoond op een speciale website.

Georeferencing is een leuke tijdsbesteding voor wie van puzzelen houdt. Voor de UBL staat er echter meer op het spel. Conservator cartografie Martijn Storms en GIS-deskundige Patrick Pouw zien in de digitale koppeling een manier om het oude materiaal weer nuttig te maken.

Wil je niks missen van Leidsch Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws