Column Irene de Bel: Waakhond

Column Irene de Bel: Waakhond
© Archief
Irene de Bel.

Een journalist geniet in Nederland minder vertrouwen dan een politicus. Iemand die als hoofdtaak waarheidsvinding heeft, die misstanden in onze samenleving boven water haalt, krijgt minder vertrouwen van het publiek dan iemand die de hele dag politieke spelletjes speelt en zijn agenda laat bepalen door lobbyisten.

Slechts 31,9 procent van de Nederlanders heeft vertrouwen in de pers. Rechters, politie, het leger, de Tweede Kamer en ook de EU kunnen rekenen op meer vertrouwen. Zelfs de banken winnen het van de waakhonden van onze democratie, zo blijkt uit een jaarlijks onderzoek van het CBS.

Hoe zou dat komen? Een belangrijke verklaring kan zijn dat door de uitholling van het verdienmodel in de journalistiek, media meer sensatie zijn gaan zoeken. Journalistiek concurreert met sociale media en andere aandachtstrekkers. Een saaie krant lezen, voelde opeens als huiswerk en dus zijn die de afgelopen jaren steeds sensationeler geworden. Weg gedegen uitstraling.

Tegelijkertijd is de kwaliteit van de journalistiek achteruit gegaan. Kwaliteit heeft een prijs. Maar waar voorheen tientallen journalisten op de redactionele burelen zaten, zitten nu, na een opeenstapeling van bezuinigingen, vaak nog maar anderhalve man en een paardenkop. Er zat op zich best wat vet op de botten, maar na het vet zijn de laatste jaren ook vitalere functies weggesneden.

Een andere, recentere bedreiging zijn politici die de aanval openen op de journalistiek. Politici die hun afkeer van journalisten uiten, ondermijnen de democratie en de controlerende taak van de journalistiek. Het gevolg is namelijk dat discussies gevoerd worden op basis van propaganda in plaats van op feiten.

Natuurlijk verspreiden journalisten onbewust ook wel eens foute informatie. Het zijn tenslotte ook maar gewoon mensen die niet per se hebben doorgeleerd in alle onderwerpen waar ze over schrijven. Maar per ongeluk een fout maken in een artikel is toch echt wat anders dan opzettelijk en structureel feiten verdraaien en de geloofwaardigheid onderuit halen.

Ten slotte zijn er bepaalde krachten in onze samenleving die de oorlog hebben verklaard aan de vrije pers. Het aantal meldingen van ernstige bedreiging en mishandeling door journalisten is de laatste jaren sterk toegenomen in Nederland. Misdaadjournalist van Het Parool, Paul Vugts, zit bijvoorbeeld al sinds oktober ondergedoken.

Vanuit een safehouse blijft hij desondanks de Amsterdamse penoze aanpakken. Ook misdaadverslaggever John van den Heuvel van De Telegraaf heeft een prijs op zijn hoofd staan. Al maanden krijgt hij daarom de strengste vorm van beveiliging maar toch blijft hij verslag doen van de malafide praktijken van motorclubs.

Dat Vugts en Van den Heuvel hun kritische pen niet hebben neergelegd, is te danken aan hun enorme gedrevenheid en doorzettingsvermogen. Misschien zou die 68,1 procent van de Nederlanders die zeggen geen vertrouwen te hebben in de journalistiek eens een dagje in hun schoenen moeten staan. Hoeveel procent zou kiezen voor zelfcensuur en zijn eigen veiligheid?

Wil je niks missen van Leidsch Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws