’Democratie vergt permanent onderhoud’

’Democratie vergt permanent onderhoud’
© Foto ANP
Johan Remkes (links) is deze week geïnstalleerd als voorzitter van de staatscommissie Parlementair Stelsel. Hij werd hiervoor gevraagd door minister Ronald Plasterk.

’Democratie vergt permanent onderhoud’, vindt Johan Remkes. De Noord-Hollandse Commissaris van de Koning moet voor eind 2018 met plannen komen die ervoor zorgen dat ons parlementair stelsel er weer even tegen kan.

U bent door minister Plasterk gevraagd voorzitter te worden van de Staatscommissie Parlementair Stelsel, die deze week is geïnstalleerd. Wat sprak u aan in deze opdracht?

,,In de eerste plaats de breedheid. Als de opdracht zich uitsluitend gefocust had op de positie van de Eerste Kamer dan was deze mij veel te beperkt geweest. Dan had ik het niet gedaan.’’

Hoe breed is uw opdracht dan?

,,Het gaat wat mij betreft niet alleen over de Eerste- en Tweede Kamer. Maar ook over de gemeenten en provincies. En ook over het Europees Parlement en de verhoudingen daartussen.’’ We beginnen met een diepgravende analyse om te kijken wat er precies aan verhoudingen is gewijzigd. Bijvoorbeeld: hoe is de representatie? Werkt dat nog op een bevredigende manier? Hierbij zal ook het gigantische ledenverlies van politieke partijen de afgelopen jaren wel de revue passeren. Want uiteindelijk is dit een belangrijke rekruteringsbasis voor gekozen volksvertegenwoordigers.’’

Waarom is het een probleem dat kiezers minder honkvast zijn?

,,Je ziet, op gemeentelijk niveau, maar ook landelijk, hele sterke schommelingen. Dat hoeft uit het oogpunt van democratisch gehalte geen probleem te zijn, maar heel veel processen in de samenleving vragen veel tijd. Als je een stedenbouwkundige verandering wilt dan kost dat van het moment van voorbereiding tot realisatie meer tijd dan een periode van vier jaar en als je dan hele snelle wijzigingen hebt in de gekozen volksvertegenwoordiging dan kan dat consequenties hebben. En zo zijn er vele andere aspecten die ongetwijfeld de revue zullen passeren.’’

Kunt u nog een voorbeeld noemen?

,,Ik zie in programma’s van sommige politieke partijen de kiesdrempel voorbij komen. Nou, de vraag is welk probleem lost dat precies op? Daar zul je in analytische zin gedegen naar moeten kijken. ’’

De minister heeft gezegd dat u met een uitvoerbaar plan moet komen.

,,Ik weet zelf heel goed dat als je met voorstellen komt waarbij je bij voorbaat kunt weten dat het gevoel van urgentie in de samenleving en in de politiek ontbreekt, dat het dan heel snel luchtfietserij wordt. En daartoe ben ik niet op deze aarde.’’

Denkt u dat er ingrijpende voorstellen nodig zijn?

We zullen zeker met voorstellen komen. Eén van de dingen waar wij naar zullen moeten kijken is het raadplegend referendum en de ervaringen die zijn opgedaan met het jongste referendum.

Waarom heeft u ja gezegd tegen minister Plasterk?

,,Ik ben democraat in hart en nieren. Alleen al op grond daarvan verplichtte mij dat om serieus over het verzoek van de minister na te denken. Democratie vergt permanent onderhoud. Ik vind het dus ook heel goed dat er periodiek even gekeken wordt hoe het systeem ooit was bedoeld, welke invloeden en welke ontwikkelingen er de afgelopen jaren aan de orde zijn geweest en welke effecten die hebben gehad op de bedoeling van het systeem. Ik loop volgend jaar veertig jaar rond in gekozen dan wel benoemde functies. Dus ik heb het op alle niveaus wel meegemaakt en gezien.’’

Is er dan zoveel veranderd?

,,Het medialandschap is bijvoorbeeld gigantisch veranderd. Neem alleen al de ontwikkelingen bij TMG (reorganisatie bij regionale dagbladen, red.). Ik neem waar dat mensen in toenemende mate hun informatie krijgen via de sociale media en vaak - dat hebben we ook gemerkt bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen gezien - aan de voorkant geselecteerd op de boodschap die men eigenlijk zelf wil horen. Dat is een heel ander verhaal dan de tijd dat nog heel veel mensen kranten lazen met pluriforme opvattingen.’’

In hoeverre krijgen de media en de sociale media aandacht in de commissie?

,,Daar moeten we nog naar kijken. Ik hoor de roep dat de overheid moet bijspringen, maar dan krijg je overheidsjournalisten. Dat lijkt me geen goede weg. Maar ik vind het buitengewoon belangrijk dat onze bestuursorganen en onze volksvertegenwoordigende organen een waakhond hebben die hoor en wederhoor toepast, zorgvuldig acteert en blaft als dat nodig is.’’

Wil je niks missen van Leidsch Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws