’Ratrace’ om zuiver drinkwater [video]

’Ratrace’ om zuiver drinkwater [video]
’Ratrace’ om zuiver drinkwater [video]
’Ratrace’ om zuiver drinkwater [video]
’Ratrace’ om zuiver drinkwater [video]
’Ratrace’ om zuiver drinkwater [video]1 van 0

Het Noord-Hollandse drinkwaterbedrijf PWN gaat de komende vijf jaar 275 miljoen euro investeren. Veel geld? Bij PWN zijn ze wel wat gewend. ,,We hebben alleen al voor drie miljard euro aan leidingen in de grond zitten’’, zegt directeur Joke Cuperus.

Het gaat bij PWN om de grote getallen. Het bedrijf (hoofdkantoor in Velserbroek) levert jaarlijks circa 107 miljoen kubieke meter drinkwater aan ongeveer 783.000 consumenten, bedrijven en instellingen en dat via een distributienetwerk van meer dan 10.000 kilometer.

,,Deze leidingen moeten onderhouden worden en regelmatig moeten er ook leidingen worden vervangen of verlegd, bijvoorbeeld bij de aanleg van nieuwe wegen’’, zegt Cuperus, die blij is met een lening van 100 miljoen euro van de Europese Investeringsbank, waarmee een deel van de investeringen wordt gefinancierd.

Een nieuwe pijpleiding zal er ook worden aangelegd tussen Den Helder en Texel. ,,Onder het Marsdiep hebben we nu twee leidingen liggen, maar die zijn te ondiep komen te liggen, doordat het Marsdiep dieper is geworden in de afgelopen veertig jaar door veranderende zeestromingen en continue erosie. Maar zeker met zoveel toeristen op Texel willen we niet kwetsbaar zijn.’’ Een Duitse firma zal de leiding aanleggen. Kosten, circa 10 miljoen euro.

Het transport van drinkwater naar de klant is slechts één schakel in de hele drinkwaterketen. Om het water schoon te krijgen, wordt er ook veel geld geïnvesteerd in zuiveringstechnieken. ,,We halen ons water uit de Lek en het IJsselmeer, dat zuiveren we voor en slaan we op in de duinen. Vervolgens gaat het via de verdeelstations in Bergen en Wijk aan Zee naar de mensen’’, aldus Cuperus.

In Wijk aan Zee komt een nieuwe installatie om het water te nadesinfecteren. Het gaat om een installatie die werkt met ultraviolet licht. Een dergelijke installatie is vorig jaar ook in Bergen geplaatst. Maar volgens Cuperus ligt de echte uitdaging aan de voorkant van het systeem. Daar waar het water binnenkomt, bijvoorbeeld in Andijk.

,,We hebben veel last van medicijnresten en landbouwgif in het water dat we innemen in het IJsselmeer en in de Lek. Dat proberen we er zoveel mogelijk uit te halen. Daarom kijken we ook met het hoogheemraadschap hoe we ervoor kunnen zorgen dat het water beter wordt gezuiverd voordat het afvalwater in het IJsselmeer wordt geloosd.’’

Cuperus spreekt van een ’ratrace’. ,,We moeten onze zuivering zo goed op orde hebben dat we ons niet laten verrassen door nieuwe stoffen. Daarom moeten we onze zuiveringstechnieken steeds verbeteren.’’

Water op grote diepte

Nadat in 1853 in Amsterdam de eerste waterleiding werd gelegd, bleef de vraag naar drinkwater sterk toenemen. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw werd daarom in de duinen bij Castricum het project DWAT odpgezet om voorgezuiverd water uit het IJsselmeer op grote diepte op te kunnen slaan.

Ruim 25 jaar later heeft de vraag naar water zich gestabiliseerd. En levert DWAT - dat staat voor Diepinfiltratie Watervlak - met vier miljoen kubieke meter een bescheiden, maar nuttige bijdrage aan de drinkwatervoorziening. ,,DWAT doet waar het voor is opgezet. Het levert drinkwater van een hele goede kwaliteit en is betrouwbaar’’, zegt hydroloog Lucas Borst.

In een gebied van 500 bij 500 meter in het Noordhollands Duinreservaat wordt het IJsselmeerwater via twintig injectieputten in de duinbodem gebracht op een diepte van tot 100 meter. Een stuk dieper dus dan in de grote infiltratiegebieden ICas en IKief waar een diepte van zo’n tien meter wordt aangehouden. Het water wordt 100 meter diep beschermd door een vrijwel ondoordringbare kleilaag waardoor het water in kwaliteit verbetert.

Via twaalf putten wordt het water weer teruggewonnen en naar het pompstation Wim Mensink in Heemskerk getransporteerd voor een laatste zuivering. ,,Het mooie van DWAT is dat het geen enkel effect heeft op de omgeving’’, zegt Borst. Ook is het water er bijvoorbeeld veilig bij een nucleaire ramp.

Doordat de toenemende vraag naar drinkwater is gestopt en er betere zuiveringstechnieken zijn gekomen hoefde DWAT niet verder te worden uitgebreid. Wel worden de putten nu schoongemaakt. Daarnaast moeten enkele putten worden vervangen.

Europese top natuur

Het Noordhollands Duinreservaat is het gebied met de hoogste biodiversiteit van Nederland. ,,Maar ondanks dat we elk jaar zes miljoen bezoekers hebben, is dat één van de best bewaarde geheimen’’, zegt boswachter Ronald Slingerland. ,,We hebben hier Europese top natuur.’’

PWN beheert 7334 hectare aan natuurgebieden tussen Zandvoort en Bergen. Vanuit de visie dat de natuur de beste bescherming is voor het drinkwater. En hoewel het drinkwater centraal staat, doen de boswachters er alles aan om de natuurwaarden in het gebied te verbeteren.

,,We hebben bijvoorbeeld een van de grootste primaire natte duinvalleien van Europa met orchideeën zoals parnassia en gentianen. Al schrik je er van hoe klein deze vallei is’’, aldus Slingerland.

De Europese top natuur is vooral te vinden op plekken waar niet veel mensen komen. ,,Wij sturen ons publiek door zonering. Gemiddeld lopen mensen een rondje van drie kilometer. Richting de zee zijn er minder faciliteiten. Daar zijn de rustgebieden. In het Kruger Park in Zuid-Afrika hebben ze nog niet zoveel ervaring met zo’n systeem en daar loopt het uit de hand.’’

Zorgen zijn er zeker. ,,We hebben de laatste duinpaardenbloemengraslanden ter wereld in de omgeving van Heemskerk. Maar deze graslanden verzuren. We willen dat het systeem zichzelf herstelt, maar we moeten wel een handje helpen. Als er steeds weer kalkrijk zand naar binnen stuift, herstellen de soorten zich die afhankelijk zijn van een schone natuur.’’

Om dit te bereiken is er onder meer een gat gemaakt in de zeereep. Hierdoor komt zand naar binnen stuiven. En op de plek van de toegangsweg naar het infiltratiegebied Kieftevlak (IKief) is een banaanvormig duin aangelegd. Door deze maatregelen herstellen de natuurwaarden zich in het gebied en blijft ook het infiltratiegebied - dat zich buiten de primaire zeekering bevindt - veilig.

Laatste zuivering zonder chloor

Voordat het drinkwater naar de klanten gaat, vindt er nog één nabehandeling plaats waardoor het water gegarandeerd schoon is. Het nadesinfecteren vindt plaats in Bergen en Wijk aan Zee.

In Bergen werd vorig jaar een nieuwe UV-installatie geplaatst. In de twee ’straten’ zitten elk drie UV-reactoren die het langsstromende water behandelen, legt Freark Stienstra, projectmanager Installaties uit. In Wijk aan Zee komt ook een dergelijke installatie. Die zal naar verwachting in 2019 gereed zijn.

,,We hopen altijd dat het nadesinfecteren niet nodig is en dat alle eerdere zuiveringsstappen hun werk doen. Maar dit is een extra veiligheidsmaatregel’’, zegt Stienstra. ,,Het water is al behandeld in Andijk en in de duinen. Alles wat er aan onwenselijke bacteriën achterblijft wordt eruit gehaald. Dat blijkt ook uit de monsters die dagelijks worden genomen door het Waterlaboratorium.’’

,,Voordat de UV-installatie er was, werd een zeer kleine hoeveelheid chloordioxide toegevoegd aan het water op het moment dat het schone water de leiding inging om bacteriegroei tijdens het transport naar de kraan van onze klanten te voorkomen. De nieuwe installatie is helemaal chloorvrij’’, zegt Stienstra. ,,Het was een van de doelstellingen van het project om geen chloor meer toe te voegen aan het water.’’

Wil je niks missen van Leidsch Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws